ΠΕΡΙ ΤΕΧΝΗΣ: Ο ΛΑΜΠΡΟΣ
- Λεπτομέρειες
- Κατηγορία: Πολιτιστικά
- Panvagil
- Παρασκευή, 22 Μαΐου 2009 03:00
- Εμφανίσεις: 420
Ανήμερα της Λαμπρής γεννήθηκε, και γι αυτό τον είπαν Λάμπρο. Το Θιάκι λογάριαζε για πατρίδα του, και το μπάρμπα - Θύμιο γι αφεντικό του. Δουλευτής γερός κι ακούραστος, έφαγε τη δουλειά με το κουτάλι, που λένε. Και δουλειά σκληρή! Ξωμάχος στα χωράφια, με κρύο και με κάψα, με βροχή και με λιοβόρι, τη δουλειά δε τη φοβήθηκε και δεν τη βαρυγκώμησε ποτές του.
Ο μπάρμπα - Θύμιος, τΆ αφεντικό του, δούλευε και απ αυτόν πιότερο. Αξημέρωτα ετοιμαζόταν για τα χωράφια, νύχτα γύριζε. Τόση φαμελιά, έπρεπε να φάει και να ντυθεί, να ποδεθεί και να σπουδάσει. Πάντρεψε κόρες ο μπάρμπα- Θύμιος, σπούδαξε γιούς, αποκατάστησε τις αδερφές του. Όλα, με το άγονο το κτηματάκι, αψηλά στο βουνό, τέρμα θεού. Όλα με τα χέρια του! Κι ο Λάμπρος από κοντά, ό,τι μπορούσε να βοηθήσει: πότε το νερό να κουβαλήσει, να ποτιστούν τα ζώα, πότε ξύλα να φορτώσει, πότε να κατεβάσει τις ελιές στο λιοτρίβι, το φαί του χαράμι δεν πήγε ποτέ, το δούλευε με το παραπάνω, αλλά και παράπονο δεν είχε. Στα μάτια τον κοίταγε τΆ αφεντικό, να δει μήπως κατιτίς χρειάζεται. Με την καλή κουβέντα πάντα, με το γλυκό το λόγο. Κι αν καμιά φορά τον έπιανε κι αυτόν η αναποδιά, χωρίς να ξέρει καλά καλά το λόγο, ο μπάρμπα - Θύμιος ήξερε τον τρόπο να τον φέρει στο φιλότιμο.
Μαγκανοπήγαδο κύλαγε η ζωή, τα χρόνια περνούσαν. Ο μπάρμπα- Θύμιος πήρε νΆ ασπρίζει και να γεράζει, μα όλα κι όλα, η δουλειά δουλειά! Οι ελιές θέλανε κλάδεμα, τα ζώα πότισμα, τα κήπια περιποίηση. Κι ο Λάμπρος από κοντά, γέροντας κι αυτός, αλλά μαθημένος πια στη δουλειά: να κουβαλάει τις μπάλες τα σανά για τα ζώα, τα τσουβάλια τις ελιές, τα ξύλα. Τώρα τελευταία, μάλιστα, κουβαλούσε στη ράχη του και τ? αφεντικό του, το μπάρμπα- Θύμιο. Δε βαστούσαν τα γέρικα γόνατα, μια ώρα και βάλε, ποδαρόδρομο. Κι ο δρόμος, ανηφόρα του κερατά, χωματόδρομος, όλο κοφτερές πέτρες και βράχια.
Πολλές κουβέντες δεν είχανε μεταξύ τους. Λίγα λόγια, μόνο τΆ απαραίτητα. Αλλά συνεννοούνταν μια χαρά με τα μάτια. Ο ένας καταλάβαινε τον άλλον, σε όλα. Ο Λάμπρος ήξερε πότε τΆ αφεντικό είναι σκοτισμένο, πότε είναι χαρούμενο, πότε κουρασμένο. Κι ακόμα, ήξερε πότε χρειάζεται να σκύψει, πότε να περπατήσει αργά ή γρήγορα, πότε να περιμένει υπομονετικά. Κι ο μπάρμπα- Θύμιος γνώριζε τις ανάγκες του και τσακιζόταν να τις προλαβαίνει. Νεράκι δροσερό μες στο ντάλα καλοκαίρι, φαγάκι φρέσκο, στρωμνή καινούργια. Σαμάρι στα δικά του τα μέτρα, να μην τον πληγώνει. Ως και καπέλο ψάθινο για τον ήλιο, του ΅χε προσαρμόσει στη γαϊδουρινή κεφάλα του.
Σκληρή και γλυκιά ζωή πέρασε με το μπάρμπα - Θύμιο, ο Λάμπρος. Κι όλο το Θιάκι, τόνε γνώριζε και τον αγαπούσε, κι ο Λάμπρος ένοιωθε πως εδώ είναι η πατρίδα του, εδώ οι δικοί του άνθρωποι. Δεν τον ένοιαζε αν υπήρχαν τόποι στη γη πιο όμορφοι και πλούσια λιβάδια και ξένοιαστη ζωή. Εκείνος, αναπάμ - παπαντάμ, αποφασισμένος ήτανε, εδώ θα την πέρναγε όλη του τη ζωή.
Όμως, αλλιώς τα λογάριαζε κι αλλιώς του ήρθανε τα πράματα. Το μπάρμπα- Θύμιο τον πήρε ο θεός, να φτιάχνει τους κήπους του παράδεισου. Κι έμεινε ο καημένος ο Λάμπρος ορφανός και θλιμμένος. Από καιρό το είχαν καταλάβει κι οι δυο, πως θα χωριστούνε. Κι η έννοια του μπάρμπα- Θύμιου δεν ήταν άλλη παρά τι θΆ απογίνει ο Λάμπρος. Οι καλοπαντρεμένες θυγατέρες κι οι σπουδαγμένοι γιοί, δεν ήταν βολετό να έχουν τη φροντίδα του. Ποιος νΆ ανέβει εκεί απάνω -ούτε αυτοκίνητο δεν πάει, να ταΐσει και να ποτίσει το Λάμπρο! Και το κτηματάκι καταδικάστηκε σΆ εγκατάλειψη. Δεν φταιν οι ανθρώποι! Μόνο η ζωή, έγινε απότομα βάρβαρη και δεν υπολογίζει τίποτα άλλο, εξόν το κέρδος και τη βόλεψη.
Αλλά αν υπάρχει θεός για τον μπάρμπα- Θύμιο, υπάρχει φαίνεται και για το Λάμπρο. Έτυχε νΆ ακούσουμε την ιστορία του και κάτι απροσδιόριστο μας άγγιξε. Ξεκινήσαμε, λοιπόν, για την Ιθάκη, να πάρουμε το Λάμπρο στο κτήμα μας. Δέχθηκε τη μοίρα του στωικά. ΑπΆ την αρχή, έδειχνε πως πενθεί, πενθεί βαθιά. Τον άνθρωπο που έχασε, την περασμένη ζωή του, τον τόπο του. Στο δύσκολο ταξίδι ? έγραφε η μοίρα του να περάσει θάλασσα- τα μάτια του είχαν μια τέτοια θλίψη, που μας έφερνε σε αμηχανία.
Στο δρόμο για το λιμάνι, κάθε τόσο, κάποιος μας σταματούσε με δάκρυα στα μάτια, να τον αποχαιρετίσει. Και μαζί του αποχαιρετούσε και το μπάρμπα- Θύμιο, και τη ζωή που πέρασε ανεπιστρεπτί.
Όταν φτάσαμε στο κτήμα, κάτι πάνω του άλλαξε. Έτρεξε να κυλιστεί στο παχύ χορτάρι, ξεδίψασε με φρέσκο νερό από το πηγάδι μας, έφαγε λιχουδιές που ούτε καν φανταζόταν ότι υπάρχουν.
Εμείς, αποφασίσαμε να του δώσουμε μια καλή σύνταξη, όπως του αξίζει. Τον χαζεύουμε που βόσκει αμέριμνος στα πλούσια χώματα του δικού μας κτήματος, με τα χιλιάδες νόστιμα χορτάρια, προσπαθώντας να προσαρμοστεί, μετά τη δωρική λιτότητα της Ιθάκης. Δε δουλεύει πια, κι ίσως να νομίζει πως πέθανε, και πως εδώ είναι ο παράδεισος, που λένε...
Μας διδάσκει υπομονή και στωικότητα, σαν τετράποδος φιλόσοφος, που είναι. Μας διδάσκει πίστη και σεβασμό. Κι όλα αυτά, χωρίς αντάλλαγμα. Ίσα-ίσα, καθαρίζει το κτήμα από τα αγριοχόρταρα, λιπαίνοντας συγχρόνως το έδαφος.
Καμιά φορά, έτσι καθώς στέκεται ακίνητος, βγάζει μια φωνή γεμάτη παράπονο. Μήπως αποζητάει τΆ αφεντικό του, μήπως τον τόπο του; Τα ήμερα μάτια του, υποταγμένα, κρύβουν βαθιά τα μυστικά του. Σε μας φέρεται με ευγένεια κι ευγνωμοσύνη, αλλά η ψυχή του είναι αλλού δοσμένη. Η καλοπέραση τον ομόρφυνε. Το τρίχωμά του γυαλίζει τώρα και πάχυνε λιγάκι. Αλλά, στη ράχη του κουβαλάει πάντα την περασμένη του ζωή, τις θύμισες...
ΘΑ ΤΑ ΑΦΗΣΟΥΜΕ ΝΑ ΧΑΘΟΥΝ;
Αυτά τα περιφρονημένα ελληνικά ζώα, που τείνουν πλέον προς εξαφάνιση, με την ιστορία γραμμένη στο DNA τους, τα ντόπια πρόβατα, τα κατσίκια, τα άλογα, τα γαϊδουράκια, τα βοοειδή, θα τα αφήσουμε να χαθούν; Η φύση χρειάζεται διαδικασίες χιλιάδων χρόνων, ώστε να δημιουργήσει οργανισμούς που θα είναι ανθεκτικοί και κατάλληλοι για συγκεκριμένες συνθήκες διαβίωσης. Έτσι δημιουργήθηκαν στο πέρασμα των αιώνων τα περίφημα αυτόχθονα ζώα, που άλλωστε έχουν και ιστορική αξία, μια που αναφέρονται και σε αρχαία συγγράμματα. Προσφέρουν αγροτικά προϊόντα μεγάλης διατροφικής αξίας, είναι πολύ ανθεκτικά σε αρρώστιες, λιτοδίαιτα, αντέχουν την μεσογειακή ξηρασία. Αποτελούν μέρος του πολιτισμού μας, της ιδιαιτερότητάς μας, της εθνικής φυσιογνωμίας μας.
Όσο για τα γαϊδουράκια, οι πυρκαγιές του 2007 στην Πελοπόννησο, όπου ζούσε ο μεγαλύτερος πληθυσμός τους, ήταν μεγάλο πλήγμα. Μια γνήσια ελληνική φυλή, ο Αρκαδικός όνος, που αναφέρεται και από αρχαίους συγγραφείς, χιλιάδες χρόνια έζησε, υπηρέτησε και έθρεψε τους ανθρώπους. Το γάλα της ονοφοράδας, λόγω της ομοιότητάς του με το ανθρώπινο, έχει αναστήσει γενιές ανθρώπινων βρεφών, και θεωρείται θεραπευτικό για πολλές παθήσεις.
Πέρα απΆ αυτά, θυμάμαι στην ελληνική επαρχία, τα καλοκαιριάτικα μεσημέρια, ακίνητα γαϊδουράκια που υπέμεναν με στωικότητα την καλοκαιριάτικη κάψα, ως σήμα κατατεθέν της Μεσογείου και ειδικότερα της Ελλάδας. Σήμερα είναι εξαφανισμένα, από τη βαρβαρότητα των καιρών, την αχαριστία και την αδιαφορία μας. Μένουν μόνο σαν καρτ-ποστάλ, στα τουριστικά μαγαζάκια, μαζί με την Ακρόπολη και τα γαλανά θαλασσινά τοπία. Επειδή σε λίγο καιρό, όπως φαίνεται, θα είμαστε και μείς τουρίστες στον τόπο μας, θα τα αφήσουμε να χαθούν;
ΧΑΡΑ ΣΑΪΤΗ
Εικαστικός και θεωρητικός της τέχνης








