ΠΕΡΙ ΤΕΧΝΗΣ: ΕΝΑ ΟΝΕΙΡΟ ΤΡΕΛΟ...
- Λεπτομέρειες
- Κατηγορία: Πολιτιστικά
- Panvagil
- Παρασκευή, 30 Ιανουαρίου 2009 02:00
- Εμφανίσεις: 362
Σε μια οικονομική εφημερίδα, διάβαζα τις προάλλες, τα δυσοίωνα στοιχεία και τις προβλέψεις για την ελληνική και την παγκόσμια οικονομία.
Η Ελλαδίτσα χρεωμένη ως το λαιμό... απ? την εποχή του Όθωνα, με έλλειμμα πάνω από 3% του ΑΕΠ, με δημόσιο χρέος το 60% του ΑΕΠ, με μηδενικό ρυθμό ανάπτυξης, με πληθωρισμό 1,5% παραπάνω από τις άλλες χώρες της ευρωζώνης, με μειωμένη πιστοληπτική ικανότητα, στα πρόθυρα οικονομικής επιτήρησης. Η Ελλάδα δεν παράγει τίποτα, αντίθετα, καταναλώνει ?με δανεικά- τα προϊόντα των άλλων.
Σε αυτήν την περίπτωση λέμε και Δόξα τω Θεώ, που λέει ο λόγος, γιατί η κατάσταση στη διεθνή οικονομία είναι πολύ χειρότερη. Ανεργία, φτώχεια, εξαθλίωση, άνθρωποι που βρίσκονται στο δρόμο απΆ τη μια στιγμή στην άλλη, πληρώνοντας ακριβά την καραμέλα της εικονικής καπιταλιστικής ευημερίας. Έχει κι δυτικός κόσμος τα δικά του δράματα, με τα οποία ευκολότερα ταυτιζόμαστε. Τόσα χρόνια που η Αφρική και η Ασία πεθαίνει στην πείνα, αποδεκατίζεται από αρρώστιες, εκφυλίζεται και εξανδραποδίζεται με αυτουργία ?και ηθική- των δυτικών, δεν ίδρωνε τΆ αυτί μας. Το πολύ πολύ, με μια επιδεικτική φιλανθρωπία τηλεοπτικού προφίλ, να κοιμίζουμε τις ενοχές μας και ως άλλοι Πιλάτοι να νίπτουμε τας χείρας μας.
Το ζήτημα όμως είναι πια, πιο βαθύ και πολύπλοκο. Εδώ κινδυνεύει ένα ολόκληρο σύστημα! Μετά την παταγώδη κατάρρευση του υπαρκτού σοσιαλισμού, γαντζωθήκαμε πάνω στον υπαρκτό καπιταλισμό, και πάμε για φούντο. Μόλις τώρα συνειδητοποιήσαμε ότι υπάρχει και «πραγματική οικονομία». Η άλλη, των μετοχών, των χρηματιστηρίων, των επιτοκίων, είναι στα χαρτιά, μόνο?
Μετά από μια οικονομική κρίση, ένα «κραχ», η ιστορία μας διδάσκει ότι έπεται ο συγκεντρωτισμός και ο συντηρητισμός. Τα κράτη ως μηχανισμοί κανονιστικοί επεμβαίνουν σε όλες τις συναλλαγές κι ως εκ τούτου συγκεντρώνουν όλες τις εξουσίες στα χέρια τους. Δεν είναι τυχαίο ότι, μετά το κραχ του 1930, επακολούθησαν δικτατορίες και Παγκόσμιος πόλεμος. Τι να περιμένουμε σήμερα, που η ταχύτητα στη μετάδοση της πληροφορίας κάνει τις εξελίξεις ραγδαίες, ώστε να μην προλαβαίνουμε να αντιδράσουμε. Αν υποψιαστώ, ότι η κρίση αυτή είναι κατασκευασμένη για να ισχυροποιήσει μια παγκόσμια κεντρική εξουσία, ένα Οργουελικό 1984,?. θα πεθάνω!
ΤΟ ΟΝΕΙΡΟ
Με τέτοιες ζοφερές σκέψεις, έπεσα να κοιμηθώ χτες το βράδυ, είχα παραφάει και βαριά, και η ασυνείδητη ονειρική φαντασία μου με πήγε λίγα χρόνια αργότερα, κι έζησα ένα κομμάτι από το μέλλον του κόσμου.
Είδα, λέει, ότι όλο το καπιταλιστικό σύστημα είχε καταρρεύσει. Πετρέλαιο δεν υπήρχε ούτε για δείγμα. Ούτε χρήματα, έστω και πληθωριστικά. Τα golden boys, δεν εύρισκαν πια πονηρές κι ευέλικτες λύσεις, και πολλά έμπαιναν σε μοναστήρια να μονάσουν στΆ αλήθεια.
Οι πόλεις παρήκμαζαν ερημωμένες. Δεν μπορούσε κανείς να μείνει στις πόλεις και γύριζαν όλοι στα χωριά τους. Τουλάχιστον εκεί θα βρίσκονταν κοντά στην πραγματική ζωή ? ούτε καν στην πραγματική οικονομία! Όσοι είχαν απομείνει στην Αθήνα, έβγαιναν στους δρόμους να ζήσουν : να ακούσουν τους καινούργιους ήχους, να δουν τον ήλιο, να μιλήσουν με τους ανθρώπους γύρω τους. Να ζήσουν μια φορά αληθινά, να νιώσουν τη ζωή να κυλάει στις φλέβες τους.
Τα πράγματα που θεωρούσαν ως τότε απαραίτητα, τους φαίνονταν τώρα άχρηστα. Κάποιος που μπήκε σΆ ένα μαγαζί να κλέψει, έφυγε κλαίγοντας. Ο ιδιοκτήτης του είπε ότι τα πράγματα που έχει είναι εντελώς άχρηστα και χωρίς καμιά αξία, κι ευχαρίστως θα τα ξεφορτωνόταν σε όποιον του τα ζητούσε. «Δε χρειαζόταν να μπεις στον κόπο να κλέψεις, αδερφέ» του είπε, θέλουμε όλοι να επιβιώσουμε και ο μόνος τρόπος είναι η αλληλεγγύη».
Και πραγματικά, έβλεπες παντού στους δρόμους γραμμένη τη λέξη «ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗ». Κι κόσμος έβλεπε με ευχάριστη έκπληξη ότι μπορεί να ζήσει και έτσι, χωρίς κόμματα, χωρίς αυτοκίνητο, χωρίς γραφειοκρατία, χωρίς μοναξιά, χωρίς ποτηράκια μιας χρήσεως, χωρίς αποχυμωτές και πλυντήρια πιάτων. Και κατάλαβε ότι δούλευε μια ζωή για να παράγει άχρηστα αγαθά και υπηρεσίες, για να μπορεί να αγοράζει άλλα άχρηστα αγαθά και υπηρεσίες.
Τα εξοχικά σπίτια, φάνηκαν χρήσιμα. Γέμισαν ζωή. ξαφνικά όλοι βρέθηκαν να ζουν σΆ ένα ωραίο σπίτι, τα σπίτια περίσσευαν. Όποιος είχε στην ιδιοκτησία του πολλά, δεν είχε τι να τα κάνει κι ευχαρίστως τα ξεφορτωνόταν.
Κάποιοι δεν ήταν τόσο ώριμοι για να δεχτούν αυτή τη νέα τάξη πραγμάτων. Οι περισσότεροι δεν μπορούσαν νΆ αποχωριστούν το αυτοκίνητό τους, κι έβλεπες ανθρώπους στα Parking να θρηνούν το ακινητοποιημένο αμάξι τους. Ο Λαζόπουλος, με μια παρέα νεαρών, έκανε την κηδεία ενός αυτοκινήτου, κι όλοι είχαν σκάσει στα γέλια.
Στις ταβέρνες δινόταν φαγητό σε όποιον το χρειαζόταν. Αν ήσουνα δάσκαλος, γιατί το ήθελες να είσαι, δίδασκες τα παιδιά κι έβρισκες σπίτι και φαγητό και ρούχα, μέσω της αλληλεγγύης, του νέου συστήματος, που αυθόρμητα αντικατάστησε τον καπιταλισμό. Αν ήσουν γιατρός, το ίδιο. Κι αν η ιστορία πάει μπροστά από την ανάγκη, τότε η ανάγκη μας έκανε να διαλέξουμε αυτό το σύστημα, για να μην αφανιστούμε. Επιτέλους, κανένας δεν είχε ενοχές για την ευτυχία του, κανείς δεν είχε κατάθλιψη από μοναξιά και απομόνωση ή από έλλειψη ενδιαφερόντων. Το ενδιαφέρον είναι τώρα η ζωή, η βάση της ηθικής είναι η διατήρηση της ζωής, της πραγματικής ζωής.
Στα χωριά οι άνθρωποι πραγματικά ευημερούσαν. Έτρωγαν ότι μπορούσαν να παράξουν, συνεργάζονταν για τις δουλειές ή τις ανάγκες, και δεν έπεσαν στην παγίδα ούτε καν του ανταλλακτικού εμπορίου. Τα χρήματα πέθαναν για πάντα, και μαζί τους ότι θύμιζε ανταλλαγή, ανταγωνισμό, εκμετάλλευση.
Τι γινόταν σε άλλα μέρη δεν ξέραμε. Πιστεύαμε, πάντως, ότι συμβαίνει κάτι ανάλογο. Οι άνθρωποι ξαναγύριζαν στην εποχή της αγνότητας, της ειλικρίνειας, της αδερφοσύνης, τόσο φυσικά κι αυθόρμητα, που όλοι έτειναν να ξεχάσουν την προηγούμενη παρανοϊκή ζωή τους. Τα πάθη και τα λάθη του παρελθόντος έκαναν αυτήν την επιλογή συνειδητή κι όχι τυχαία- κι αυτό ήταν που είχε αξία.
Τα παιδιά που γεννήθηκαν αυτήν την εποχή ήταν τα πιο ευτυχισμένα παιδιά του κόσμου. Μεγάλωναν ελεύθερα, μάθαιναν να εκτιμούν το κάθε τι, το πιο απλό πράγμα ήταν ικανό να τα κάνει χαρούμενα. Έπαιρναν κι έδιναν αγάπη, η φαντασία τους αφηνόταν ελεύθερη να καλπάζει. Οι μεγάλοι είχαν πάρει το μάθημά τους. Αν περίμεναν από τα παιδιά να είναι συνεχιστές του κόσμου, έπρεπε να μην κόβουν τα φτερά της φαντασίας τους, έπρεπε να τα ακούν, να τα εμπιστεύονται.
Μια γραμμή χωρίζει τον εφιάλτη από το όνειρο. Μια απειροελάχιστη απόσταση μεταξύ του καλού και του κακού, της αλήθειας και του ψέματος. Ο καλός Θεούλης μας έδωσε απλόχερα τα πάντα, και μας έδωσε και την ελευθερία της επιλογής. Κάθε τι που βιώνουμε συντείνει στο να καταλάβουμε ακριβώς αυτό: η ζωή μας ανήκει, ο άνθρωπος μπορεί, αρκεί να θέλει.
«Τις εστί πλούσιος; Ο εν τω ολίγω αναπαυόμενος», συνήθιζε να μου λέει η γιαγιά μου, κι Ρασούλης σΆ ένα τραγούδι του: « τι να τα κάνεις τα λεφτά, άμα δεν έχεις φράγκο;»
Πάντως, το όνειρο το είδα στΆ αλήθεια, δεν το χρησιμοποίησα ως λογοτεχνικό πρόσχημα!
ΧΑΡΑ ΣΑΪΤΗ
Εικαστικός και θεωρητικός της τέχνης








