ΤΑ ΜΟΝΑΣΤΗΡΙΑ ΤΗΣ ΛΕΥΚΑΔΑΣ
- Λεπτομέρειες
- Κατηγορία: Πολιτιστικά
- Panvagil
- Σάββατο, 10 Νοεμβρίου 2007 02:00
- Εμφανίσεις: 800
Το φετινό θέμα των Γιορτών Λόγου και Τέχνης έφερε στην επιφάνεια ένα σημαντικό κεφάλαιο της τοπικής ιστορίας: Τα Μοναστήρια του νησιού.
Τα συγκροτήματα αυτά, παραμένουν ξεχασμένα πάνω από έναν αιώνα τώρα, από όλους : από την εκκλησία από τα κοινωνικά σύνολα που τα παρήγαγαν καί από τούς ερευνητές.
Όπως επίσης και η ιστορική περίοδος κατά την οποία αναπτύχθηκαν και έδρασαν.
Η τοπική μας ιστορία έχει ακόμη πολλά κενά και μάλιστα σε σημαντικές ιστορικές περιόδους όπως την βυζαντινή και την περίοδο της τουρκοκρατίας.
Έτσι λοιπόν η επιλογή του φετινού θέματος του συνεδρίου των Γιορτών Λόγου και Τέχνης είχε ακριβώς σαν σκοπό την ανάδειξη μιας πτυχής της τοπικής ιστορίας, με την ελπίδα της υπάρξεως νέων στοιχείων από νέους ερευνητές.
Νέα στοιχεία γιά το θέμα δεν ήρθαν.Η περίοδος, όπως αναφέρει και ο Ροντογιάννης εξακολουθεί να παραμένει σκοτινή.
Το ευχάριστο όμως είναι ότι υπάρχει ζωηρό ενδιαφέρον από πολλούς ανθρώπους και ότι επιτέλους κάτι κινείται.
Κατ?αρχάς θα πρέπει να θεωρήσουμε στα θετικά τό ότι έχουν αρχίσει και προωθούνται αναστηλωτικές εργασίες όπως στην Κόκκινη Εκκλησιά και στον Αγιο Ιωάννη στο Λιβάδι, αλλά καί αχιτεκτονικές αποτυπώσεις καί αναλύσεις των οικοδομικών φάσεων, των καθολικών ιδίως των Μοναστηριών, από συναδέλφους αρχιτέκτονες όπως η κ. Μάρω Φίλιππα, ο κ Π. Αργυρός και ο κ. Κ. Θερμός.
Ακόμη ότι ερευνάται με μεγάλη προσοχή και μεθοδικότητα η τοιχογράφιση των ναών, όπως η ενδιαφέρουσα εισήγηση της αρχαιολόγου κ. Κορτζή.
Οι μεμονωμένες όμως αυτές προσπάθειες αναδεικνύουν περισσότερο τό μεγεθος των προβλημάτων.
Η δε επίσκεψη σε τρία μόνον από αυτά, που μάλλον έγινε για πρώτη φορά από τα μέλη ενός συνεδρίου, ήταν μια ανεπανάληπτη εμπειρία. Διότι στήν ουσία επισκεφθήκαμε χώρους μιάς άλλης εποχής, σιωπηλούς μάρτυρες μιάς μιάς άλλης ιστορικής συγκυρίας.
Τα συγκροτήματα αυτά, τα άγνωστα και ανεξερεύνητα, ήρθανε στο φώς έστω και για λίγο, για να μας εντοπίσουνε την ανεπάρκειά μας και την άμβλυνση της ιστορικής μας μνήμης.
Η ιστορική περίοδος που αναπτύχθηκαν και οι λόγοι που οδήγησαν στο μεγάλο αυτό αριθμό Μονα-στηριών δεν έχουν μέχρι στιγμής ερευνηθεί.
- Τα δεδομένα
Τα δεδομένα πού μέχρι στιγμής έχουμε είναι:
Α) Ότι όλα, εκτός από την Φανερωμένη, την Οδηγήτρια και την Επισκοπή που προϋπήρξαν, έγιναν κατά την διάρκεια της Τουρκοκρατίας.
Β) Ότι η αρχιτεκτονική τους μορφή παραπέμπει σέ φρουριακές κατασκευές , όπως αυτές που εξε-λίχθηκαν σε όλη την Ελλάδα, την ίδια περίοδο σε συνδυασμό μέ την επιλογή της θέσεώς τους.
Γ) Ότι ο αριθμός των μοναχών είναι αντιστρόφως ανάλογος με την έκταση των κτιριακών συγκροτημάτων.Οι ιστορικές μαρτυρίες δείχνουν ότι στην κάθε Μονή, δεν υπήρχαν περισσότεροι από 5 μοναχοί περίπου.
Οι κτιριακές εγκαταστάσεις όμως εκτός του Καθολικού, είναι εκτεταμένες και θα μπορούσαν να χωρέσουν πολλούς περισότερους. Αρα εδώ υπάρχει ένα ερώτημα.Σε τι εξυπηρετούσαν οι εκτετα-μένες αυτές κτιριακές εγκαταστάσεις, εκτός βέβαια του Καθολικού που ήταν και παραμένει χώρος λατρείας;
Το ερώτημα είναι πολύ σημαντικό μιά και τίθεται πλέον το πρόβλημα της επαναχρήσεως των χώρων αυτών σε περίπτωση αποκατάστασεώς τους.
Το να επανασυσταθεί μια μοναστική κοινωνία είναι μάλλον εκτός πραγματικότητας. Αλλά αυτό στην ουσία δεν συνέβαινε ούτε τότε που ευρίσκοντο εν λειτουργία.Πέντε άνθρωποι μέσα σε τόσο μεγάλα κτιριακά συγκροτήματα δεν συνιστούν μοναστική κοινωνωνία.Δείχνουν περισσότερο ένα προσωπικό ασφαλείας ή συντηρήσεως των Μονών.
¶ρα ποιά χρήση είχαν τότε οι χώροι αυτοί; Ποια η σχέση τους με τον κοινωνικό και ιστορικό περί-γυρο; Διότι και εδώ τίθεται το ερώτημα γιατί τόσα πολλά και μεγάλα μοναστήρια σΆ ένα μικρό νησί σαν την Λευκάδα σε μιά ορισμένη ιστορική περίοδο, την τουρκοκρατία.
Και ποιά χρήση μπορούμε εμείς να τούς δώσουμε χωρίς να παραποιήσουμε εντελώς την ιστορική τους ταυτότητα;
Είναι βέβαια σαφές, από τίς λίγες αυτές παρατητήσεις, ότι συνιστούσαν κέντρα κοινωνικά σε συνδυασμό με την θρησκευτική τους ιδιότητα.
¶ρα χρειαζόμαστε επιγόντως μιά εμπεριστατωμένη ιστορική έρευνα για την περίοδο αυτή της τουρκοκρατίας και τούς κοινωνικούς και λοιπούς λόγους ιδρύσεως των Μονών.
Μήπως θα πρέπει η Εκκλησία η το Πνευματικό Κέντρο να πριμοδοτήσουνε μιά τέτοια έρευνα, από νέους επιστήμονες; Το θέμα δεν είναι απλό διότι η έρευνα θα πρέπει να γίνει όχι μόνον εντός αλλά κυρίως, κατά την γνώμη μου, εκτός Λευκάδος.Μήπως επίσης, σε συνεννόηση με καποια σχολή Πανεπιστημίου γινόντανε η πρόταση να δοθεί σαν θέμα διδακτορικής διατριβής;
Υπάρχουν όμως και εργασίες που μπορούν να προωθηθούν αμέσως. Η αποτύπωση, όπου δεν υπάρ-χει, κυρίως στο χώρο των κελιών και λοιπών χώρων που περικλείουν τα καθολικά των Μονών.
Με σύγχρονες βέβαια μεθόδους αποτυπώσεως.. Αυτές τίς εργασίες θα μπορούσαν οι κατά περιοχές Δήμαρχοι να προωθήσουν. Τα ποσά δεν είναι υπέρογκα.
Το ερώτημα όμως είναι πόσο ενδιαφέρον υπάρχει για τέτοια θέματα στην πράξη. Διότι στα συνέ-δρια, όλοι είναι βέβαια υπέρ της διασώσεως της ιστορικής μας κληρονομιάς κ.λ.π.
- Η πρόταση
Τι κάνουμε όμως στην πράξη;
Μέσω της φιλόξενης εφημερίδας σας, κάνω την πρόταση στούς κατά περιοχή Δημάρχους να προχωρήσουν σε αναθέσεις αποτυπώσεως των συγκροτημάτων, έστω και σταδιακά, μέσω των δυνατοτήτων της κατΆ ευθείαν αναθέσεως που έχουν οι Δήμοι, σε τοπογράφους ειδικευμένους σε τέτοιες αποτυπώ-σεις και διαθέτουν τα κατάλληλα όργανα.Διότι οι αποτυπώσεις πρέπει να είναι ακριβείς.
Αυτό είναι το πρώτο αλλά ουσιαστικό βήμα γιά τίς οποιεσδήποτε μελλοντικές εργασίες.
Αλλά και για την ιστορία τόσον τήν γενική όσον και την μοναστηριακή και τήν αρχιτεκτονική του νησιού μας.
Οι γενικές αποτυπώσεις των συγκροτημάτων, σε συνδυασμό με τίς ήδη υπάρχουσες από τούς συνα-δέλφους, θα δώσουν τήν ευκαιρία να δημοσιευθούν, με την συνοδεία των θαυμάσιων φωτογραφιών του κ. Γ.Φαλκώνη και να ενταχθούν στήν γενικότερη βιβλιογραφία στον ελλαδικό χώρο και να γίνουν ευρύτερα γνωστά , τέλος δε να δώσουν το έναυσμα σε λεπτομερέστερες μελλοντικές μελέτες από τούς ερευνητές.
Στα πλαίσια επίσης του εν εξελίξει προγράμματος «Πολιτισμός» της Ευρωπαϊκής Ενώσεως θα πρέπει να βρεθεί τρόπος να ενταχθούν σε δίκτυο πολιτιστικών χώρων σε συνδυασμό με τήν ανάδειξη του περιβάλλοντος. Την δημιουργία επίσης οδικών συνδέσεων- μοναπατιών, όπως τα μονοπάτια της Ευρώπης, τα οποία θα αναπτύξουν τον περιπατιικό τουρισμό στον κέντρο του νησιού.
Τα συγκροτήματα αυτά έχουν την δυνατότητα να δώσουν μια σημαντική ωθηση στην ορεινή Λευκάδα. Οι δε χώροι τους μπορούν να χρησιμεύσουν σε πολλές χρήσεις.
Χωροι εκθεσιακοί για τα τοπικού ενδιαφέροντος πράγματα, χώροι πνευματικών εκδηλώσεων, χώροι μουσιακοί κ.λ.π.
Ευχομαι οι τοπικοί άρχοντες να ενδιαφερθούν. Δεν είναι όλα τα θέματα θέμα χρημάτων.
Ειναι πρωτίστως θέμα ενδιαφέροντος.
Οι παρακάτω φωτογραφίες είναι από την αξιόλογη φωτογράφηση των Μοναστηριών του Γιάννη Φαλκώνη, ο οποίος μετέφερε με τις φωτογραφίες του την ατμόσφαιρα των ξεχασμένων μέσα στο χρόνο και το χώρο μοναστηριών. Θα ήταν ευχής έργο αν γινότανε μια έκδοση ,ένα φωτογραφικό άλμπουμ με τις αξιόλογες αυτές φωτογραφίες, οι οποίες ζωντανεύουν μια σημαντική πτυχή της ιστορίας της Λευκάδας.
ΥΠΟ ΧΑΡΑΣ ΠΑΠΑΔΑΤΟΥ - ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΥ, ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΟΣ








