«ΑΝΙΧΝΕΥΟΝΤΑΣ»Ο ΣΜΥΡΝΗΣ ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΣ -2-
- Λεπτομέρειες
- Κατηγορία: Θρησκεία
- Panvagil
- Παρασκευή, 18 Σεπτεμβρίου 2009 03:00
- Εμφανίσεις: 580
Τούτη την ώρα, προ των οφθαλμών του Ιεράρχη περνάει το ιστορικό παρελθόν και οι μεγάλες εκκλησιαστικές μορφές της Εκκλησίας της Σμύρνης. Το σκηνικό των εικόνων ολοφώτεινο. Πήδακες φωτός σκορπίζουν τα σκοτάδια του παρελθόντος και μαρτυρικές μορφές, ποτισμένες με αίμα και στολισμένες με την αμάραντη δόξα του μαρτυρίου, δείχνουν τον δρόμο προς τον Γολγοθά, που ανατέλλει ολοπόρφυρος στο βάθος του ορίζοντα.
Κορυφαίος του χορού των αγίων και των μαρτύρων της Εκκλησίας της Σμύρνης ο ένδοξος άγγελός της, ο Σμύρνης Πολύκαρπος. Διαισθάνεται τον μάρτυρα να τον υποδέχεται στην προκυμαία της πόλης και έκτοτε να συνοδοιπορεί ανύσταχτα μαζί του. Το επεσήμανε στο βαρυσήμαντο και πολυσήμαντο ενθρονιστήριο λόγο του: «?αναβαίνω τας ενδόξους ταύτας βαθμίδας του ιστορικού θρόνου της Αποστολικής ταύτης Εκκλησίας, ην εκλεϊσαν και κατελάμπρυναν μεγάλα και επιφανή ονόματα και στοιχεία από των αποστολικών εκείνων ανδρών των Βουκόλων και Πολυκάρπων μέχρι των νεωτέρων χρόνων?».
Και ο «λύχνος» ανεβαίνει στον «λυχνοστάτη». Ξεκινάει, λοιπόν, την πνευματική του «προέλαση» μέσα στην κοινωνία της τοπικής του Εκκλησίας.
Με λόγο διδαχής και ελπίδος και ποιμαντική κατάθεση ελευθερίας θα συγκλονίσει τις ψυχές των ανθρώπων και θα συνεγείρει πνευματικά το ταλαιπωρημένο εκείνο ποίμνιο.
Με το πολυσήμαντα πολυεδρικό του έργο κατόρθωσε να διασφαλίσει την ίδια ένταση και την ίδια συχνότητα ζέσης του ενθουσιασμού του λαού, όπως την πρώτη μέρα της παρουσίας του στην Σμύρνη μέχρι του μαρτυρικού του θανάτου. Ο απόηχος της χαροποιού κραυγής του ποιητή παρέμενε δώδεκα περίπου χρόνια το ίδιο ζωηρός:
«?.έρχετ? ο Πολύκαρπός μας! Έρχετ?ήλθε ο νέος Παύλος!
Νυν ας ωχριά, ας τρέμη πας ανίερος και φαύλος.
...Νέα δόξα θ? αγλαίση τον του Πολυκάρπου θρόνον
και θα αποθανατίση εις αιώνας τω αιώνων!»
(Στίλπων Πιττακής, εφημ. Αλήθεια, αρ.9572, 11(24)-5-1910).
Παραμένοντας σταθερά στην Υψηλή Πύλη του ανεξόφλητου, όπως πίστευε, χρέους του απέναντι στον σκληρά δοκιμαζόμενο λαό του θα αγωνιστεί μέχρι τέλους για την πνευματική θωράκιση? κοινωνική ανασύνταξη και εθνική ανασυγκρότηση του ποιμνίου του. «Η κοινωνική και εθνική δράση του Χρυσοστόμου ήταν έντονη. Το μητροπολιτικό γραφείο του δεν ήταν απλό συνοδικό, ήταν υπουργείο Κοινωνικής Πρόνοιας. Ήτο το πυρετωδέστερον κέντρον της εθνικής εργασίας. Απ?εκεί έπαιρνε την πρώτη ήθηση η αγαθοεργός δράσις, φιλανθρωπική, εκπαιδευτική, κοινωνική. Όπισθεν του γραφείου του προσηνής, γελαστός, ήπιος, ακούραστος ήκουεν όλους, χωρίς να κάνη διόλου αισθητήν την επιβολή του κύρους του. Είχε την μεγάλη δύναμη της αρχαϊκής οικειότητος. Εις τα μάτια του, τα βαθιά γαλάζια, ανέβαινε λάμψη ενεργείας και θελήσεως. Από εκείνο το γραφείο ο γαλήνιος και γλυκύς ιερωμένος αντιμετώπιζε κάθε καταιγίδα?» (Σπ. Μελάς (Φορτούνιο), «Ο Χρυσόστομος», εφημ. Ελευθ. Τύπος, αριθ. 2029, 3-9-1922).
Ο Μητροπολίτης Χρυσόστομος άγγιζε τα πιεστικά προβλήματα της ταλαιπωρημένης κοινωνίας? ανεδείκνυε την εκρηκτική τους δυναμική και συνετά επιχειρούσε να καταλαγιάσει τον πυρωμένο ατμό τους παρέχοντας την αντίστοιχη λύση. Έβλεπε τον άνθρωπο και τ? ανθρώπινα, σαν καθαρά αποτυπώματα της αγάπης του Θεού, προσπαθώντας ταυτόχρονα να σβήσει το φοβερό «κλυδώνιο» της δοκιμασίας τους.
Στη νεολαία, που δοκιμάζονταν πιεστικά από το εκρηκτικό παιχνίδι του αναπτυσσόμενου τεχνοκρατικού πολιτισμού και αφηνιαστικά προχωρούσε σε δρόμους πνευματικής σύγχυσης και εθνικής ατονίας στάθηκε ο στοργικός πατέρας ? ο πολύτιμος φίλος ? ο διακριτικός ξεναγός στις όμορφες γωνιές «του άγιου? του αληθινού και του ωραίου».
Τα σχολικά συγκροτήματα, που έχτισε, με την ανάλογη στελέχωση έμψυχου υλικού και την αντίστοιχη παιδευτική υποδομή? τα οικοτροφεία και οι τεχνικές σχολές? η στροφή των νέων προς τον υγιή αθλητισμό με την ταυτόχρονη επίδοση τους στον πνευματικό αθλητισμό? οι οικονομικές και άλλες ενισχύσεις των σπουδαστών? οι ακλόνητες εθνικές τους θωρακίσεις, ώστε να έχουν την τόλμη και την ορθοφροσύνη να αντιστέκονται στις αδηφάγες προκλήσεις του εξ Ανατολών κινδύνου, τον κατέστησαν γνήσιο και αληθινό πατέρα του λαού του.
Μνημειώδεις παραμένουν μέχρι των ημερών μας ? κειμήλια ιερής εθνικής αγωνίας ? οι επιστολές που έστελνε, τόσον σε σημαντικά πρόσωπα της εκεί κοινωνίας, όσον και των Αθηνών για την ενίσχυση της Ευαγγελικής Σχολής? την συντήρηση της Εμπορικής Σχολής και την δημιουργία του Πανεπιστημίου της Σμύρνης.
Πίστευε αταλάντευτα πως η νεότητα είναι το έθνος σε μια αληθινά ανθισμένη παρουσία. Γι? αυτό ήταν ιδιαίτερα συγκινητικό το ενδιαφέρον του για τη νεότητα.
Η πολύστροφη ποιμαντική του μέριμνα δεν υστερούσε και σ? αυτόν τον χώρο των μεγάλων. Κι εδώ η ίδια θερμουργός πνοή ανασυγκρότησης και αναγέννησης. Ο ίδιος άνεμος εθνικής και προσωπικής αγωνίας. Αδιάκοπα θα σηματοδοτεί τον ποιμαντικό του αγώνα: «?Οφείλομεν να είμεθα ευγνώμονες εις την Θείαν Πρόνοιαν, ήτις ηυδόκησεν όπως η ιδική μας Εκκλησία εξ όλων των στρατευόμενων αποβή μαρτύριον τοις έθνεσιν, ως η μόνη Εκκλησία η παρέχουσα ολοκαυτώματα εις τον Θρόνον του Κυρίου. Εγιγαντώθη η Εκκλησία με δάκρυα και πόνους. Το Πάνθεον του Γένους μας πλουτίζεται συνεχώς με μεγάλας φυσιογνωμίας. Αι δάφναι και αι κυπάρισσοι αίτινες παρέστησαν εν μέσω δρυμώνων της Μακεδονίας μάρτυρες του απαισίου δράματος?θ? αποτελέσουν στέφανον αμάραντον δια τον ήρωα αρχιερέα. Οφείλομεν να είμεθα υπερήφανοι, διότι αναβιούν οι παλαιοί χρόνοι και παρουσιάζονται άνδρες εφάμιλλοι προς τους παλαιούς?Όταν αρχιερείς καίωσιν εαυτούς ως λαμπάδας ενώπιον του ειδώλου της πατρίδος, ο δε μαρτυρικός θάνατός των γίνεται ζωής και δόξης υπόθεσις και θεμέλιον αγιωτέρου βίου, το μνημόσυνόν των δεν εναρμονίζεται με δάκρυα και θλίψιν, αλλά με υπερηφάνειαν και αγαλλίασιν. Ημίν εξ όλων εχαρίσθη όχι μόνον το εις Χριστόν ορθώς πιστεύειν, αλλά και το υπέρ Αυτού αγογγύστως πάσχειν, γενναίως μαρτυρείν και ενδόξως θνήσκειν» (Πολίτης, σελ. 108-113).
Το πιο πάνω κείμενο, υψηλόπνοης πνευματικής και εθνικής δυναμικής, αποτελεί απόσπασμα πύρινου επιμνημόσυνου λόγου για το μεγάλο Εθνοιερομάρτυρα Γρεβενών Αιμιλιανό Λαζαρίδη. Το κείμενο ολόκληρο διαχέει στην έντρομη τότε και βαθιά πονεμένη καθημερινότητα βάλσαμο ελπίδος και ενισχυτική πνοή ελευθερίας, όπως αυτή, αναστάσιμα διδακτική, διασώζεται μέσα στην Εκκλησία μας.
Με ακρίβεια που εκπλήσσει και επιμονή που μονάχα οικοδομεί θα παραμείνει πνευματικά και εθνικά? εκκλησιαστικά και κοινωνικά αγονάτιστος σηματωρός των μεγάλων επιδιώξεων της Ορθοδοξίας και του Γένους μέχρι το πονεμένο σώμα του να σπαρθεί στα βρώμικα σοκάκια του Τουρκομαχαλά της Σμύρνης.
Αλύγιστος και όρθιος πολέμησε τον εφιάλτη της αδικίας και την δολιότητα μιας νοθευμένης φιλίας? το ατίθασο και σκληρό προσωπείο των άσπονδων Ευρωπαίων φίλων μας, που κάτω από το μανδύα της υποκρισίας ναρκοθετούσαν την ενότητα και την γαλήνη του Μικρασιατικού Ελληνισμού, πυροδοτώντας την ακέφαλη εξαλλοσύνη των Τούρκων.
Με απαράμιλλο θάρρος? πρωτόγνωρο Πατερικό πείσμα και αταλάντευτο εθνικό φρόνημα ζύμωνε το προζύμι της ελευθερίας του λαού και του τόπου? έστηνε μετερίζια πνευματικής αγωνίας? μορφοποιούσε θύλακες αντιστασιακούς? και πρώτος έσερνε τον μυστικό χορό του Γένους.
Ενώ έβλεπε τον κίνδυνο αφηνιαστικά και τυφλά να έρχεται, ο ίδιος στεκόταν ανυποχώρητα μπροστά του, επιχειρώντας να διασφαλίσει την ηρεμία και την γαλήνη του λαού του. Διακριτικά και συνετά θα ενεργοποιήσει τις δημογεροντίες και τους υπόλοιπους προκρίτους της Μητροπολιτικής του περιφέρειας? θα εξοπλίσει πολύμορφα τον λαό και θα μεταγγίσει σ? αυτόν το αδούλωτο αντιστασιακό πνεύμα της Ορθοδοξίας, ώστε να είναι σε θέση και να μπορεί να ανταποκρίνεται στα δύσκολα περάσματα των πολύ κρίσιμων ιστορικών εκείνων στιγμών.
-συνεχίζεται-








