ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ ΛΕΥΚΑΔΟΣ & ΙΘΑΚΗΣ ΝΙΚΗΦΟΡΟΣ ΔΕΔΟΥΣΗΣ (1918-2008)
- Λεπτομέρειες
- Κατηγορία: Θρησκεία
- Panvagil
- Σάββατο, 02 Φεβρουαρίου 2008 02:00
- Εμφανίσεις: 1631
- ΤΟ ΕΡΓΟ, Η ΠΑΡΑΚΑΤΑΘΗΚΗ
- Η Ιθάκη και το άκαιρο αίτημα της αποσπάσεως
- Η διαδοχή
- Οι διαδικασίες
- Αποσπάσματα από τον ενθρονιστήριο λόγο του 1968 Με βαθιά συγκίνηση ο πιστός λαός της Λευκάδας και της Ιθάκης προέπεμψε την περασμένη Τετάρτη τον [πνευματικό του πατέρα προς την αιωνιότητα. Ο επί σαράντα συναπτά έτη επίσκοπος της τοπικής μας Εκκλησίας παρεδρεύει πλέον στο ουράνιο Θυσιαστήριο, μαζί με την μακρά σειρά των προκατόχων του αρχιερέων από τον άγιο Σωσίωνα, πρώτο επίσκοπο Λευκάδος μέχρι και τον Γέροντα Μητροπολίτη Δωρόθεο.
Από την περασμένη Δευτέρα, ημέρα της προς Κύριον εκδημίας του, στέκεται μπροστά στον Θρόνο του Δικαιοκρίτη Θεού, έτοιμος από καιρό. Βρίσκεται όμως πλέον και στο αλάνθαστο κριτήριο της Ιστορίας, που τον καταγράφει ως μια από τις σημαντικότερες μορφές που πέρασαν από την Λευκάδα του 20ου και 21ου αι. Με πολύπλευρο έργο και σημαντική προσφορά στην πνευματική πρόοδο του λαού, που τόσο αγάπησε. Τον παρακολουθήσαμε να βουρκώνει λέγοντας «να είστε καλά, αγαπητοί μου Λευκαδίτες» στην τελευταία Θ. Λειτουργία που τέλεσε, στο πανηγύρι της Κυρα-Φανερωμένης, όπως έλεγε, το καλοκαίρι του 2006.
Ο λαός της κατΆ επιλογήν πατρίδας του, του νησιού όπου έζησε τα 2/3 της επίγειας ζωής του, εκφράστηκε γιΆ αυτόν στο τριήμερο προσκύνημα του σεπτού σκηνώματός του. Εγκωμίασαν την ιερή μνήμη του οι τοπικές αρχές, εκ μέρους των Λευκαδιτών όλων. Επαίνεσαν την εκούσια φτώχεια του, τη λιτότητα, το ασκητικό του ήθος, την αγάπη για τον πλησίον, την πίστη του και τα τόσα χαρίσματά του? Εξέφρασαν την ευγνωμοσύνη τους τα πνευματικά του παιδιά. Πολλοί απΆ αυτούς, πρεσβύτες λελευκασμένοι μπροστά στην Αγία Τράπεζα σήμερα, δάκρυσαν ανυπόκριτα, αποχαιρετώντας τον χειραγωγό τους προς την ιερωσύνη.
Η Λευκάδα ομολογεί πόσα του οφείλει και για πόσα τον ευχαριστεί: για την αγάπη και την στοργή του, για την αγωνία του για τον καθένα μας χωριστά, για την υποδειγματική βιοτή του, για το άγιο παράδειγμά του, για την ακατηγόρητη πολιτεία του!
Έφυγε πλήρης ημερών, έχοντας συμπληρώσει τα ενενήντα έτη του, για να αναπαυθεί επιτέλους από τους κόπους και τις ασθένειες. Αφήνει ανάμνηση αγαθή, μνήμη αγία! Οι υπόλοιποι Ιεράρχες τον σέβονταν ?κι ας μην είχε ο ίδιος επιδοθεί σε δημόσιες σχέσεις. Εκτιμούσαν την κρίση και τις επιλογές του -κι ας παρέμενε συνήθως σιωπηλός και προσευχόμενος κατά τις θυελλώδεις συνεδριάσεις της Ιεράς Συνόδου. Οι αδελφοί του αρχιερείς, όχι μόνον οι δέκα που τον συνόδευσαν στην εξόδιο ακολουθία, αναγνωρίζουν την αγιότητά του και τη διακηρύσσουν.
Λιτή η ζωή του. Ασκητική η διατροφή του. Πενιχρή η ενδυμασία του. ¶δειο το πορτοφόλι του. Δίχως τραπεζικές καταθέσεις και υλικά αγαθά. Χωρίς πολυτελή άμφια. Δε δεχόταν δεσποτικές τιμές, μήτε τις προβλεπόμενες από την τάξη της αρχιερατικής χοροστασίας. Ένοιωθε την αρχιερωσύνη ως ευθύνη και σταυρό, ζυγό που είχε επιθέσει στους ασθενικούς του ώμους ο Αρχιποίμενας Χριστός.
Διατηρούσε την πόρτα της καρδιάς και του γραφείου του ανοιχτή. Στεκόταν πάνω από τους κομματικούς διαχωρισμούς του ποιμνίου του. Απέφευγε τις συγκρούσεις. Τηρούσε ίσες αποστάσεις από τα πνευματικά του παιδιά, κληρικούς και λαϊκούς. Μοχθούσε για να χειροτονεί καταρτισμένους κληρικούς, με βασικό προσόν την έξωθεν καλή μαρτυρία και φόβο Θεού.
Ήξερε από σκληρή δουλειά. Στα φοιτητικά του χρόνια, παρόλο που προερχόταν από ευκατάστατη οικογένεια της Καλαμάτας, αναγκάστηκε να εργάζεται με πλήρες οκτάωρο ως εργάτης στο τυπογραφείο της αδελφότητας ΖΩΗ και να παρακολουθεί παράλληλα τις παραδόσεις των πανεπιστημιακών καθηγητών, μέχρι να λάβει το πτυχίο της Θεολογίας.
Περιόδευσε στην ελληνική επαρχία (Μεσσηνία, Λαχανάς, Λαγκαδάς, Φωκίδα κ.ά.) ως λαϊκός και κληρικός ιεροκήρυκας.
Εκάρη μοναχός στο μοναστήρι της Φανερωμένης. Αγαπούσε τον μοναχικό βίο και όσο μπορούσε ακολουθούσε τους τρόπους της μοναχικής πολιτείας. Λυπόταν που δεν μπόρεσε ποτέ να προσκυνήσει τον Αγιώνυμο ¶θωνα. Με ιερή νοσταλγία θυμόταν τους μοναχούς της ιδιαίτερης πατρίδας του κι έναν τυφλό, κατανυκτικό ψάλτη του ασκητηρίου Παναγουλάκη. Αναπαυόταν κατά διαστήματα στα μοναστήρια του Ελικώνα Βοιωτίας, Προφ. Ηλία Παρνασσίδος, Αγ. Τεσσαράκοντα Σπάρτης και κάθε καλοκαίρι στην πολυαγαπημένη του Μονή της Φανερωμένης. Πόθος του ανεκπλήρωτος να ταφεί στη μονή της μετανοίας του.
Θελγόταν η ψυχή του από αγιασμένες μορφές του αιώνα μας. Οι φωτογραφίες των γερόντων Πορφυρίου, Παϊσίου, Ιακώβου κ.ά. κοσμούσαν το γραφείο του. Το ίδιο και το πορτραίτου του «Πατριάρχη της αγάπης», μακαριστού Δημητρίου.
Νεότατος ήρθε στο νησί μας και αγκάλιασε τους νέους της μετεμφυλιακής Λευκάδας. Ο λόγος του ιεροκήρυκα τραβούσε σαν μαγνήτης μικρούς και μεγάλους. Ενθρονίστηκε σύντομα στις καρδιές όλων. Μια απλοϊκή γριούλα της Νεάπολης, η κυρα-Κωστάντω, είχε την φωτογραφία του πλάι στα εικονίσματα. Με πόνο οι Λευκαδίτες τον αποχωρίστηκαν, όταν μετατέθηκε ως ιεροκήρυκας στην ¶μφισσα.
Ο προκάτοχος και Γέροντάς του, Δωρόθεος πρότεινε αυτόν για διάδοχό του στον μεγάλο Αρχιεπίσκοπο Ιερώνυμο, αφουγκραζόμενος την διάχυτη επιθυμία του λευκαδίτικου λαού. Και από τις 21 Ιουλίου 1968 οι Λευκαδίτες του ξαναείπαν το «καλώς ήλθατε στο νησί του Βαλαωρίτη και του Σικελιανού». Οι πολλοί ανακουφίστηκαν με τον ερχομό του και στάθηκαν δίπλα του, στην υλοποίηση των ιεραποστολικών σχεδίων του. Υποστήριξαν υλικά και ηθικά τα βήματά του.
Φοβήθηκαν πως θα τον χάσουν από κοντά τους το 1974, όταν ο αρχιεπίσκοπος Σεραφείμ εκθρόνιζε τους «ιερωνυμικούς» Μητροπολίτες. Τον είδαν να παραμένει κοντά τους και να απομακρύνεται σπάνια από το νησί. Μετρημένες οι φορές που έκανε χρήση της κανονικής άδειάς του. Περιόδευε κάθε χρόνο, δυο και τρεις φορές, σε όλα τα χωριά της Λευκάδας και της Ιθάκης. Το Πάσχα γιόρταζε τον ένα χρόνο στο ένα νησί και τον επόμενο στο άλλο. Το Μεγανήσι, ο Κάλαμος και ο Καστός δε βρίσκονταν μακριά από το πεδίο της ποιμαντικής του έγνοιας. Γνώριζε τους Λευκαδίτες και τους Ιθακησίους με τα μικρά τους ονόματα.
Το έργο
Για τα δεδομένα της εποχής και της ηλικίας του δημιούργησε έργο αξιοζήλευτο:
- Λειτούργησε το Γηροκομείο που ανήγειρε ιδίαις δαπάνες ο προκάτοχός του, όπου και ο ίδιος περιθάλφθηκε στα τέλη του.
- Έθεσε τις βάσεις για την αναστήλωση και τον εξωραϊσμό της Μονής Φανερωμένης, ώστε να γίνει πανελλήνιο προσκύνημα ?με συνεχιστή της μέριμνάς του το πνευματικό του ανάστημα και μέχρι σήμερα ηγούμενο Νικηφόρο.
- Ίδρυσε τις Εκκλησιαστικές Μαθητικές Κατασκηνώσεις, με πολύχρονη προσφορά στη νεολαία μέχρι σήμερα.
- Το Οικοτροφείο που έχτισε φιλοξένησε και ανέθρεψε εκατοντάδες μαθητών από τα χωριά μας, που φοιτούσαν στα σχολεία της πόλης.
- Ευλόγησε τη δημιουργία Σχολής Βυζαντινής Μουσικής.
- Ίδρυσε Κατηχητικά Σχολεία, Ομάδες Εργαζομένων Νέων, Κύκλους Μελέτης Αγίας Γραφής, ομάδες Κοινωνικής Πρόνοιας. Αλληλογραφούσε με τα πνευματικά του παιδιά, που είχαν ξενιτευθεί για σπουδές και εργασία.
- Αγωνίσθηκε για να χειροτονήσει κληρικούς υψηλής πνευματικής στάθμης, 49 συνολικά, και ομολογουμένως τα κατάφερε. Είναι το μεγαλύτερο δώρο του στην τοπική μας Εκκλησία!
- Μερίμνησε για την μεταφορά τεμαχίου του λειψάνου του Αγ. Ραφαήλ από τη Λέσβο στη γενέτειρά του, Ιθάκη.
- Επί των ημερών του έγινε η ανακομιδή του λειψάνου και η αγιοκατάταξη του Οσίου Ιωακείμ του Ιθακησίου.
- Καλλιέργησε το γραπτό και το προφορικό θείο κήρυγμα.
- Παρευρισκόταν στις περισσότερες πολιτιστικές και κοινωνικές εκδηλώσεις.
- Φρόντιζε να συναντά κάθε χρόνο τους εκπαιδευτικούς, τους ψάλτες, τους επιτρόπους, τους οδοκαθαριστές.
- Λειτουργούσε για τους απόδημους Λευκαδίτες και Ιθακησίους κάθε χρόνο στην Αθήνα.
- Ενίσχυε από το υστέρημά του και από το Γενικό Φιλόπτωχο Ταμείο τους ενδεείς.
- Επισκεπτόταν τακτικά στο νοσοκομείο τους ασθενείς, μέχρι και το περασμένο καλοκαίρι, παρά τις δυσκολίες της δικής του υγείας.
Διατηρούσε κοινωνικές επαφές, με αγάπη και διάκριση, με ευάριθμους συμπολίτες μας.
Αγαπούσε τη φύση. Απολάμβανε τους περιπάτους στη Γύρα και τις άλλες λευκαδίτικες εξοχές.
Καμάρωνε για τους αγαπητούς του Λευκαδίους, με την υψηλή επτανησιακή κουλτούρα, τη φιλόξενη διάθεση και τα ευγενή αισθήματα.
Φύση ποιητική, μελετούσε την ελληνική και την ευρωπαϊκή λογοτεχνία. Εμπνεόταν από κορυφαίους στοχαστές. Ο λόγος του είχε πάντα λογοτεχνική φρεσκάδα, ρητορική δειότητα, φιλολογική αρτιότητα. Μιλούσε τη δημοτική, τη γλώσσα του λαού, χωρίς πομφόλυγες και λεκτικές ακροβασίες. Ήταν ο πρώτος Επίσκοπος που εκφώνησε τον ενθρονιστήριο λόγο του στη δημοτική διάλεκτο. Έγραψε βιβλία,άρθρα, δοκίμια, κηρύγματα...
Μοχθούσε για την εξύψωση του πνευματικού επιπέδου του κλήρου και του λαού της επαρχίας του. Μετακαλούσε διακεκριμένους ομιλητές, οργανώνοντας διαλέξεις στο τότε ΠΑΝΘΕΟΝ, επετειακές εκδηλώσεις, εποικοδομητικές ομιλίες. Επαινούσε κάθε πνευματική και φιλοπρόοδη προσπάθεια των σωματείων μας. Οργάνωσε τη δεκ. 1970 «Ειδική Σχολή Ιερατικής Επιμόρφωσης» για τους ολιγογράμματους κληρικούς. Συγκαλούσε τακτικά ιερατικές συνάξεις και συνέδρια.
Διέθετε την αίσθηση του χιούμορ, με διάθεση φλεγματική πολλές φορές, πάντα όμως προσεκτικός και μετρημένος.
Φρόντισε για τη δενδροφύτευση γύρω από το μοναστήρι της Φανερωμένης.
Νουθετούσε τους κληρικούς και τους πιστούς για την πρόληψη των πυρκαγιών.
Πρόσεχε πολύ να μη δίνει αφορμές σκανδαλισμού στο ποίμνιό του. Αυστηρός πρώτα με τον εαυτό του και κατόπιν με τους άλλους, δε συγχωρούσε πολυτέλειες και επιδείξεις, πολύ δε περισσότερο ηθικής φύσεως εκτροπές. Πλήρωνε ο ίδιος τους λογαριασμούς των τηλεφώνων του, τις κυρίες που μαγείρευαν και τον φρόντιζαν. Για να μην προκαλεί τους φτωχούς του ποιμνίου του δεν χρησιμοποιούσε στη Λευκάδα το υπηρεσιακό όχημα, αλλά επιβιβαζόταν σε ΙΧ αυτοκίνητα, αγροτικά, «κλούβες», σαν ένας απλός κληρικός. Λιτά τα ιερά άμφιά του ?τα «πανιά», που έλεγε κι ίδιος γελώντας. Δεν έμενε μόνος με γυναίκες ούτε επέτρεπε να επιβαίνουν στο ίδιο αυτοκίνητο μΆ αυτόν. Λεπτομέρειες που φαίνονται αστείες στους ανυποψίαστους. Ήταν όμως εκδηλώσεις άκρας προσοχής και ευαισθησίας για να μην πληγώσει τις πνευματικές αντοχές των χλιαρών και ευκολόπιστων. Αυτά τον προφύλαξαν από εύκολες κατηγορίες. Όταν η Εκκλησία κλυδωνιζόταν πρόσφατα από ηθικές παρεκτροπές κληρικών, τον Επίσκοπο που γνωρίσαμε από μικρά παιδιά βλέπαμε και στηριζόταν η πίστη και η αφοσίωσή μας στον υπερανθρώπινο και ιερό θεσμό της Εκκλησίας.
Ευαίσθητος και ευσυγκίνητος, συνέπασχε με τους πάσχοντες. Δάκρυζε μπροστά στον ανθρώπινο πόνο. Δεν αδιαφορούσε για την ορφάνια, για τον χαμό των νέων παιδιών, για τον πρόωρο θάνατο συνεργατών του. Φλογερές οι δεήσεις του ανέβαιναν τότε στον Ουρανό και φρόντιζε να παρηγορεί τα εμπερίστατα παιδιά του.
Μετά την οσιακή τελευτή του, λησμονούμε τις όποιες ατέλειες του χαρακτήρα του και ενδεχόμενες παραλείψεις στο έργο του ?υπαγορευμένες στην πλειονότητά τους από την απροθυμία του να συγκρουσθεί με τα πνευματικά του παιδιά- και διαπιστώνουμε ότι «τοιούτος ημίν έπρεπεν αρχιερεύς, όσιος, άκακος, αμίαντος, κεχωρισμένος από των αμαρτωλών...»
Ευόδωση της επιθυμίας του;
Τα πνευματικά του παιδιά, μετά τον σωματικό αποχωρισμό του, τον παρακαλούμε: «μη εάσης ημάς ορφανούς». Και ευχόμαστε να ευοδωθεί η επιθυμία του, να τον διαδεχθεί κληρικός άξιος, δικό του πνευματικό ανάστημα, που στάθηκε δίπλα του και δεν ακολούθησε τον εύκολο δρόμο της φυγής, πρόσωπο προσφιλές στο λαό της Λευκάδας, εργατικό, με ζήλο και φόβο Θεού, επιθυμία σύμφωνη με την αδιαμφισβήτητη βούληση της συντριπτικής πλειοψηφίας του πληρώματος της τοπικής Εκκλησίας.
Απόσπασμα από τον χειροτονητήριο λόγο του
(Καθεδρικός Ναός Αθηνών, 7 Ιουλίου 1968)
«¶ρα αληθή τα συμβάντα τα περί ημάς; Και γέγονεν όντως τα γεγενημένα και ουκ εξηπατήμεθα; Oυδέ νυξ τα παρόντα και όναρ, αλλΆ ημέρα όντως εστί και εγρηγορούμεν άπαντες;»
Μακαριώτατε,
Τους συγκινητικούς τούτους λόγους ανεφώνει, ως γνωστόν, ο μεγάλος πατριάρχης ¶γιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος, δεχόμενος τον του Πρεσβυτέρου ιερώτατον βαθμόν. Ήταν γεγονός το λαμβάνον χώραν την στιγμήν εκείνην. Όμως του εφαίνετο ως όνειρον. Τόσον πολύ είχεν καταληφθεί από το δέος του μεγέθους της ιερωσύνης.
ΑλλΆ εάν τοιουτοτρόπως εξεφράζετο εκείνος, ο της Εκκλησίας μέγας Πατήρ, τι πρέπει να είπω εγώ, όστις ουδέν διακρίνω εις τον εαυτόν μου άξιον της προσγενομένης εις εμέ υψίστης τιμής; «Oίδα την εμαυτού ψυχήν, την ασθενή ταύτην και μικράν» (Ιω. Χρυσόστομος).
Εις τοιαύτας μεγάλας στιγμάς τα ιερά αισθήματα, νομίζω, ότι καλύτερον εκφράζονται με δάκρυα και σιωπήν. Όμως επιβάλλεται να λεχθή κάτι. Εις τας χειροτονίας δε επισκόπων συνηθίζεται αφΆ ενός μεν να τονίζεται το απροσπέλαστον ύψος της αρχιερωσύνης, αφΆ ετέρου δε να ομολογήται η σμικρότης του χειροτονουμένου.
Περί του πρώτου δεν θα ομιλήσωμεν. ¶λλοι εκ της θέσεως ταύτης, εις την οποίαν τώρα ευρίσκομαι εγώ, έχουν με πολλήν δεξιοτεχνίαν και δύναμιν εξάρει το αρχιερατικόν αξίωμα. Τούτο μόνον λέγω. Ότι ζητείται από τον αρχιερέα να είναι «το έμψυχον ταμείον των θείων δωρεών». Διά τούτο άλλωστε προ του ύψους του αρχιερατικού αξιώματος και του μεγέθους των ευθυνών πολλοί Πατέρες έφευγον εις τας ερήμους, άλλοι δε ωδηγούντο βιαίως επί το θυσιαστήριον.
Περί του ετέρου, της σμικρότητός μου δηλαδή, εάν θελήσω να ομιλήσω, θα διατρέξω τον κίνδυνον να βλάψω τον εαυτόν μου. Μη λησμονώμεν ότι «ταπείνωσις αληθινή δεν είναι να λέγη κανείς διά τον εαυτόν του ταπεινά πράγματα, αλλά διά τον εαυτόν του να μη λέγη τίποτε». Oμολογώ μόνον ότι φόβος διακατέχει την ψυχήν μου. Και πολλάς ατελείας και αδυναμίας έχω και πυκνάς ασθενείας, αλλά και ικανότητες περί το διοικείν ελλείπουν. Με ιδιαίτερον δέος απέβλεπον πάντοτε εις τα αξιώματα και συστημαικώς απέφευγον ταύτα. Πόθος μου διακαής ήτο να παραμείνω ως απλούς στρατιώτης της Εκκλησίας μας και να τερματίσω την σταδιοδρομίαν μου ως ιεροκήρυξ. ΑλλΆ άλλως έδοξε τω Κυρίω. Και επιτίθενται σήμερον επί των ασθενικών μου ώμων βαρύτατα και δυσβάστακτα αρχιερατικά καθήκοντα. Με καλεί ο Δομήτωρ της Αγίας ημών Εκκλησίας και ζητεί παρΆ εμού να καταστώ ποιμήν, μιμητής αυτού του αληθινού ποιμένος, του τιθέντος την ψυχήν αυτού υπέρ των προβάτων. Να γίνω «οδηγός τυφλών, φως των εν σκότει, παιδευτής αφρόνων, διδάσκαλος νηπίων, φωστήρ εν τω κόσμω». Πώς θέλετε, λοιπόν, να ίσταμαι ενώπιόν σας χωρίς κλονισμόν; Δεν αποκρύπτω ότι είχον σκεφθή να ακολουθήσω και εγώ τον δρόμον της φυγής. ΑλλΆ είναι λύσις αυτή; Και τίθεται το ερώτημα: Έχομεν δικαίωμα να αρνούμεθατο προς την Εκκλησίαν καθήκον; Και όταν το καθήκον είναι σκληρόν; Αι! Τότε είναι δυο φορές καθήκον. Ταύτα ας θεωρηθούν απάντησις εις εκείνους, οι οποίοι πολλάκις με ήκουσαν να λέγω ότι δεν επιθυμώ το επισκοπικόν αξίωμα και όμως με βλέπουν τώρα εδώ.
O Κύριος επέβλεψεν επί την μηδαμινότητά μου. Τον ευχαριστώ εκ βάθους ψυχής και θερμώς Τον παρακαλώ, διά της χάριτος του Αγίου Πνεύματος, ήτις θα κατέλθη επΆ εμέ, να με καταστήση όργανον του θείου θελήματός Του?»
Απόσπασμα από τον ενθρονιστήριο λόγο του
(Μητροπολιτικός Ναός Λευκάδος, 21 Ιουλίου 1968)
«?Παρακαλώ να έχω την συμπαράσταση όλων σας. Των αρχών του τόπου, των αγαπητών μου εκπαιδευτικών ιδιαιτέρως? Ζητώ τις σκέψεις σας, τη συνεργασία σας και ελπίζω να βρήτε σε μένα μια καρδιά ανοιχτή, πρόθυμη να απαντάη πρώτα στις εντολές του Θεού και μετά σε κάθε πρόσκληση ψυχής που υποφέρει. Ελπίζω να βρήτε μια καρδιά ανοιχτή, που να επικοινωνεί πρώτα με τον Ουρανό, για να μπορή κατόπιν να εργάζεται στη γη για τον συνάνθρωπόν της.
Αγαπητοί μου, άκουσα σήμερα κατΆ επανάληψιν την λέξι ενθρόνισις. Ενθρόνισις! Κάποια άλλη λέξις θα ταίριαζε ίσως πιο πολύ. Δεν συμφωνείτε; Αν όμως θέλετε να την χρησιμοποιήσουμε κι εμείς τη λέξι αυτή «ενθρόνισις», τότε θα έλεγα με όλον τον παλμό της ψυχής μου: Ελάτε, λοιπόν, να ενθρονίσουμε ?σεις κι εγώ- τον Χριστό μέσα στην καρδιά μας. Ανέβηκε κάποτε κι ο Ιησούς σΆ ένα θρόνο, μα εκείνος ήταν Σταυρός. Είναι σωστή η σκέψις ξένου συγγραφέως, ότι «όταν ο Θεός αγαπάη τις ψυχές, φανερώνει τον σταυρό κατόπιν». Δεν τρέφω αυταπάτες. Όχι. Ας δώση μόνο ο Κύριος να είναι ελαφρός ο σταυρός, που καλούμαι να σηκώσω κι ας έλθη Εκείνος ο Ουράνιος Κυρηναίος πλάι μου να ενισχύη την αδυναμία μου?»
Αποσπάσματα από την πρώτη εγκύκλιό του
(Αρ. Εγκ. 1 / 3-8-1968)
«?Αισθάνομαι, πρώτον, ότι ευρίσκομαι και κινουμαι εις περιβάλλον όχι ξένον και άγνωστον, αλλά οικείον και αδελφικόν? Κάθε σπιθαμή των Νήσων της Ιεράς Μητροπόλεώς μας είναι εις εμέ γνωστή και εις τα πρόσωπα των αγαπητών μου Λευκαδίων αναγνωρίζω τους παλαιούς μου φίλους και αδελφούς. Εις τα πρόσωπα προσέτι Υμών των Ιερέων αναγνωρίζω πολλά πνευματικά μου τέκνα ή παλαιούς συνεργάτας εις τον αμπελώνα του Κυρίου?
?Επέρασε πλέον η εποχή, κατά την οποίαν ο κόσμος εσέβετο απόλυτα το ευλογημένον ράσον. Σήμερον θα το σεβασθούν μόνον, εφΆ όσον το ράσον περιβάλλει αγνάς ψυχάς και ανιδιοτελείς εργάτας του Ευαγγελίου, οπι οποίοι μοχθούν διά το καλόν του ποιμνίου των?
Περιττόν να τονίσω ότι τα αιτήματά σας θα μου τα γνωστοποιήτε μόνοι Σας, απευθείας, ποτέ μέσω άλλου. Προσέξατε ιδιαιτέρως το σημείον αυτό. Εάν έχετε δίκαιον, θα το λάβετε. Δεν έχετε; Μη ματαιοπονήτε. Εάν επιμένετε, και εμέ θα λυπήσετε και σεις θα λυπηθήτε?»
Και ζήτημα Ιθάκης;
Διαβάσαμε σε δημοσίευμα τοπικής εφημερίδας («Λευκαδίτικος Λόγος», 31- 1-2008) την τοποθέτηση του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτη Κεφαλληνίας και Τοποτηρητή Λευκάδος και Ιθάκης κ. Σπυρίδωνα, σχετικά με το αίτημα κάποιων Ιθακησίων να υπαχθούν στην Μητρόπολη Κεφαλληνίας. Το αίτημα μοιάζει κατΆ αρχήν λογικό, δεδομένης της εγγύτητας των δύο νησιών και της κοινής υπαγωγής τους στη Ν. Α. Κεφαλληνίας.
Είναι όμως άκαιρο να τεθεί σε μια στιγμή που χηρεύει η Μητρόπολή μας. Κι αυτό διότι η μεταβολή των διοικητικών ορίων μιας Ι. Μητρόπολης προϋποθέτει συναίνεση δύο Ιεραρχών: της επαρχίας που θα στερηθεί το αποσπώμενο τμήμα και αυτής που θα επωφεληθεί.
Σύμφωνα με τον Καταστατικό Χάρτη, το αίτημα μπορεί να εξετασθεί μόνο μετά την εκλογή νέου επισκόπου, δεδομένου μάλιστα ότι ο Τοποτηρητής μπορεί μόνο να διεκπεραιώνει τις τρέχουσες υποθέσεις της χηρεύουσας Μητρόπολης και τίποτε περισσότερο. Ανάλογες απόπειρες σε άλλες περιπτώσεις έχουν ακυρωθεί από τα αρμόδια διοικητικά δικαστήρια και τα εκκλησιαστικά όργανα (π.χ. για τα χωριά του Κάμπου της ¶ρτας, που υπήχθησαν στην Ι.Μ. ¶ρτης, ενώ χήρευε η Ι.Μ. Πρεβέζης).
Μη λησμονούμε ότι από το 1904 ζήτημα αποσπάσεως της Ιθάκης από τη Λευκάδα εγείρεται κάθε φορά που χηρεύει ο μητροπολιτικός θρόνος, αλλά μάταια.
Επίσης, η επισκοπή Ιθάκης είχε προσαρτηθεί το 1886 στη Λευκάδα, για να προκύψει οικονομικά και πληθυσμιακά βιώσιμη Μητρόπολη. Η Ι. Μ. Λευκάδος και Ιθάκης, μικρή σε έκταση και πληθυσμό, με δυσκολία σήμερα επιβιώνει. Η κατάσταση δυσκολεύει αν αποσπασθεί το δεύτερο μεγάλο νησί της επαρχίας μας.
Το αίτημα αυτό μπορεί να αντιμετωπισθεί σοβαρά μόνο στα πλαίσια μιας ευρύτερης αναδιάρθρωσης των ορίων των όμορων Ι. Μητροπόλεων. Να θυμηθούμε ότι από το 2001 εκκρεμεί το αίτημα των Δήμων Αλυζίας, Κεκρωπίας και Ανακτορίου του Ν. Αιτ/νίας να υπαχθούν στην Μητρόπολή μας.
Μόνο μια συνεξέταση των δύο αιτημάτων μπορεί, λοιπόν, να οδηγήσει κάπου. Και πάντως, με την προϋπόθεση ότι θα έχει εκλεγεί νέος επίσκοπος. Κάθε άλλη υποκίνηση τέτοιου ζητήματος αυτή την περίοδο θα συνιστά άκαιρη παρέμβαση σε ξένα χωράφια?
Επί της διαδικασίας
O Καταστατικός Χάρτης της Εκκλησίας της Ελλάδος στα άρθρα 17 ? 26 ρυθμίζει διεξοδικά τη διαδικασία πλήρωσης κενού μητροπολιτικού θρόνου.
- Αμέσως μετά την εκδημία (ή την παραίτηση) του προηγούμενου Μητροπολίτη, ο Προεδρεύων της Διαρκούς Ιεράς Συνόδου ορίζει ως Τοποτηρητή τον αρχαιότερο στα πρεσβεία αρχιερωσύνης από τους Μητροπολίτες των όμορων επαρχιών. Το όνομά του μνημονεύεται σε όλες τις ιερές ακολουθίες και αποκλειστική αρμοδιότητά του είναι η διεκπεραίωση των τρεχουσών υπηρεσιακών υποθέσεων. Έτσι, τοποτηρητής της Ι. Μητρόπολής μας έχει ορισθεί Σεβ. Μητροπολίτης Κεφαλληνίας κ. Σπυρίδων.
- O νέος Μητροπολίτης εκλέγεται από την Ιερά Σύνοδο της Ιεραρχίας, δηλ. το σύνολο των εν ενεργεία Μητροπολιτών της Εκκλησίας της Ελλάδος (σήμερα 79 αρχιερείς). Η εκλογή διεξάγεται το αργότερο έξι μήνες μετά την χηρεία του μητροπολιτικού θρόνου, στην τακτική συνεδρίαση της Ιεραρχίας τον Oκτώβριο ή σε έκτακτη συνεδρίαση. Προσωπικά εκτιμώ ότι μετά την εκλογή του νέου Αρχιεπισκόπου και πιθανότατα πριν το Πάσχα (για να μην είναι κενές οι έδρες στη μεγάλη αυτή γιορτή) θα συγκληθεί η Ιεραρχία για να εκλέξει Μητροπολίτες Λευκάδος και για την επαρχία απΆ την οποία θα έχει αναδεχθεί ο νέος Αρχιεπίσκοπος.
- Το σύστημα εκλογής Μητροπολιτών δυστυχώς δεν προβλέπει άμεση σύμπραξη του λαού. Oι πιστοί της κενής Ι. Μητρόπολης μόνο ως ομάδα πίεσης μπορούν να λειτουργήσουν, εκφράζοντας την επιθυμία τους υπέρ κάποιου υποψηφίου συλλέγοντας υπογραφές, εκδίδοντας ψηφίσματα κλπ.
- Υποψήφιοι είναι όσοι περιλαμβάνονται στον «κατάλογο των προς αρχιερατείαν εκλογίμων», δηλ. περίπου 300 ιερομόναχοι, καθώς και οι σχολάζοντες και οι τιτουλάριοι αρχιερείς.
- Όλοι πρέπει να ανήκουν στην Εκκλησία της Ελλάδος και έχουν εγγραφεί στον κατάλογο αυτό με πρόταση κάποιου Μητροπολίτη και τήρηση συγκεκριμένης διαδικασίας, εφΆ όσον πληρούν ορισμένες προϋποθέσεις (να έχει ορθή και υγιή πίστη, πτυχίο Θεολογικής Σχολής από 5ετίας, να είναι κληρικός άγαμος ή εν χηρεία, Ελληνική ιθαγένεια ή καταγωγή, ηλικία 35 ετών, να έχει υπηρετήσει σε κάποια από τις προβλεπόμενες θέσεις κ.ά.) Για εγγραφή στον κατάλογο αυτόν ο ίδιος ο αείμνηστος Μητροπολίτης μας είχε προτείνει προ διετίας μόνο τον πανοσιολογιώτατο αρχιμανδρίτη π. Νικηφόρο Ασπρογέρακα, ηγούμενο της Ι. Μονής Φανερωμένης.
- Η εκλογή διενεργείται σε τρεις φάσεις:
ΑΆ φάση: Oι Μητροπολίτες αποφασίζουν με ψηφοφορία αν ο κενός μητροπολιτικός θρόνος θα πληρωθεί «διΆ εκλογής» ενός από τον κατάλογο (τιτουλαρίου επισκόπου ή αρχιμανδρίτη) ή «διά μεταθέσεως» Μητροπολίτη από άλλη επαρχία στην χηρεύουσα. Για την Μητρόπολη Λευκάδος δε φαίνεται να ενδιαφέρεται κάποιος εν ενεργεία Μητροπολίτης να μετατεθεί, άρα εξετάζουμε την περίπτωση μόνο της εκλογής.
ΒΆ φάση: Καταρτίζεται το τριπρόσωπο, δηλ. ο κάθε Μητροπολίτης προτείνει από ένα έως τρία πρόσωπα, από όσα περιλαμβάνονται στον παραπάνω κατάλογο. Oι τρεις που θα πλειοψηφήσουν σχετικά είναι οι υποψήφιοι στην επόμενη φάση.
ΓΆ φάση: Εκλέγεται ο νέος Μητροπολίτης. Είναι αυτός που θα πλειοψηφίσει από τους τρεις. Σε περίπτωση ισοψηφίας, αναδεικνύεται ο έχων τα πρεσβεία ιερωσύνης.
- Μετά την εκλογή, ο νέος Μητροπολίτης δίνει το «Μικρό Μήνυμα» ενώπιον της Συνόδου μέσα στην αίθουσα των συνεδριάσεων, δηλ. αναγγέλλει ότι αποδέχεται την εκλογή του. Στη συνέχεια κατεβαίνουν όλοι στο Συνοδικό παρεκκλήσιο (καθολικό Ι. Μονής Πετράκη), όπου δίνει το «Μέγα Μήνυμα» και μετά από σύντομη ακολουθία υπογράφεται το πρακτικό εκλογής. Από τη στιγμή αυτή αναγνωρίζεται από την Εκκλησία ως εψηφισμένος Μητροπολίτης.
- Τις αμέσως επόμενες ημέρες χειροτονείται ο νέος αρχιερέας στον Καθεδρικό Ναό Αθηνών.
- Μέσα σε δέκα μέρες εκδίδεται, με πρόταση του Υπουργού Παιδείας, το Προεδρικό Δάταγμα αναγνωρίσεως και καταστάσεώς του στην λαχούσαν αυτώ επαρχίαν.
- Μετά την κοινοποίηση του Π.Δ. προς την Ιερά Σύνοδο, ο νέος αρχιερέας δίνει τη «διαβεβαίωση» ενώπιον του Προέδρου της Δημοκρατίας ότι θα εκπληρώνει τα αρχιερατικά του καθήκοντα. Από τότε νομιμοποιείται για την Πολιτεία να υπογράφει ως αρχιερέας και να ασκεί τις αρμοδιότητές του.
- Σε μικρό χρονικό διάστημα πραγματοποιείται η ενθρόνιση του νέου Ιεράρχη, δηλ. η υποδοχή και εγκατάστασή του στην μητροπολιτική του έδρα.
ΓΙΑΝΝΗΣ Γ. ΖΑΜΠΕΛΗΣ








