ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΤΙΜΗΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΜΙΚΗ ΘΕΟΔΩΡΑΚΗ - ΒΙΒΛΙΟΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ: «ΘΡΗΣΚΕΙΑ ΜΑΣ ΕΙΝΑΙ Η… ΛΕΥΚΑΔΑ»

Κατηγορία: Πολιτιστικά
Panvagil
Πέμπτη, 19 Αυγούστου 2004 14:58
Εμφανίσεις: 810

Τετάρτη 11 Αυγούστου 2004, 9 το βράδυ.
Το κηποθέατρο «Άγγελος Σικελιανός» είναι ασφυκτικά γεμάτο. Οι θέσεις όλες κατειλημμένες.
Οι όρθιοι στέκουν πάνω απ’ τους καθήμενους σαν κρεμασμένα τσαμπιά απ’ την κληματαριά. Ο κόσμος στριμώχνεται στο σιδερένιο πορτόνι. Ο παράπλευρος δρόμος κι αυτός γεμάτος.
Ο τιμώμενος μαζί με τους ομιλητές παίρνουν τις θέσεις τους στο τραπεζάκι της εξέδρας. Ένα πιάνο λίγο πιο κει. Από κάτω, στα πρώτα καθίσματα, οι επίσημοι: o νομάρχης και ο δήμαρχος Λευκάδας, o δήμαρχος Απολλωνίων, ο αντιδήμαρχος Ελλομένου… Οι εκπρόσωποι της εκκλησίας τιμούν δια της… απουσίας τους τον Γιώργο Λογοθέτη και το μνημειώδες έργο του: «Μίκης Θεοδωράκης: Θρησκεία μου είναι η Ελλάδα» .

Τα λόγια
Το λόγο παίρνει ο κ. Ηλίας Γεωργάκης, δημοσιογράφος στα «Νέα» και αρθρογράφος στα «Νέα της Λευκάδας». Μιλάει για τον τιμώμενο, και φυσικά και για τον Μίκη Θεοδωράκη. Φυσάει ελαφρά το αεράκι, κι ένα χαρτί του παρουσιαστή στροβιλίζεται για λίγο ψηλά και καταλήγει στο πάτωμα: αέρας τα λόγια…
Ακολουθούν οι καθιερωμένοι χαιρετισμοί του νομάρχη και του δημάρχου.
Σειρά τώρα έχει ο κ. Ηρακλής Λογοθέτης, δημοσιογράφος – κριτικός θεάτρου, να μιλήσει. Παίρνει το μικρόφωνο και σηκώνεται όρθιος. «Δεν μπορώ να μιλώ καθισμένος για πράγματα υψηλά» λέει. Βηματίζει πάνω κάτω στην εξέδρα, μ’ έναν κάπως θεατρικό τρόπο, και με λόγο μεστό προσεγγίζει αξιοθαύμαστα το έργο του τιμώμενου. Ο κόσμος αρχίζει να μπαίνει πλέον στο πετσί του έργου. Το πορτρέτο της δημιουργίας του Γιώργου Λογοθέτη ιχνογραφείται με προσοχή κι επιδεξιότητα. Σκιαγραφούνται οι δυσκολίες συγγραφής, φωτίζονται οι αδιόρατες λεπτομέρειες, χρωματίζονται με πινελιές αίματος οι ασπρόμαυρες φωτογραφίες του λευκώματος, διαφαίνεται καθαρότατα η ιστορική ευθύνη που βαραίνει τους ώμους του δημιουργού, ώστε να μην υπερβαίνει η αγάπη την αλήθεια…
Το λόγο έχει τώρα η μουσική. Μόνο με τη συνοδεία ενός πιάνου, δυο υπέροχοι τραγουδιστές, η κυρία Γιούλα Μιχαήλ και ο κύριος Άλκης Κόλλιας, μεταφράζουν σε νότες την παγκόσμια ψυχή του Μίκη. Η μουσική παρένθεση κλείνει με το «Ένα το χελιδόνι» του Οδυσσέα Ελύτη.
Ο κόσμος ενθουσιάζεται, τραγουδάει και χειροκροτεί ρυθμικά. Τραγουδούν κι έξω στο δρόμο.

Η Φωτεινή
Όταν η Φωτεινή Λογοθέτη παίρνει το μικρόφωνο για να παρουσιάσει αποσπάσματα από το έργο του άνδρα της, εκείνος παρακαλεί τον κόσμο να κάνει ησυχία, θα ‘λεγε κανείς πως θέλει να κρατηθεί λίγων λεπτών σιγή, σαν φόρος τιμής, στη μνήμη των νεκρών του εμφυλίου. Ο κόσμος όμως δεν ησυχάζει παρά μόνο όταν η αισθαντική φωνή της Φωτεινής βυθίζεται στην καρδιά τους, όπως ένα μαχαίρι στο μεδούλι. Ανατριχιαστικά τα κείμενα! Μες στο κατακαλόκαιρο οι ακροατές τρέμουν! Θα ‘ναι απ’ το χιόνι που κρουσταλλιάζει στις καστανιές, έξω από ένα παράθυρο, ενώ ο Μίκης τραγουδάει με τους συντρόφους πίνοντας ρακί, και μέσα στη μουσική τρίζουν τα κόκαλα του Σικελιανού από αγαλλίαση, κι ο αέρας που λυσσομανάει λες και βροντοφωνάζει: «Ομπρός, να σηκώσουμε τον ήλιο ψηλότερα! Ομπρός, να βγάλουμε τον κόσμο απ’ το γαίμα!».

Ο Γιώργος
Ο ίδιος ο Γιώργος Λογοθέτης παίρνει το λόγο. Μιλάει σεμνά και απλά. Παρουσιάζει ένα ιδεόγραμμα της Κινέζας φίλης της Ελλάδας Σιού Κάι που γράφει: «Μίκης Θεοδωράκης θα πει αξιοπρέπεια» και προτείνει στον δήμο να την καλέσει για να την τιμήσει, διοργανώνοντας μια βραδιά ελληνοκινέζικης φιλίας.
Αναφέρει συγκινημένος τα λόγια που του είπε κάποτε ο δολοφονημένος πλέον πρωθυπουργός της Σουηδίας, Ούλοφ Πάλμε: «Θα καταλάβετε ποιος είναι ο Μίκης Θεοδωράκης όταν θα σας λείψει! Όχι μόνο εσείς οι Έλληνες, αλλά ολόκληρος ο πλανήτης.» Δεν ξέρω αν κατανόησαν το βάθος αυτών των λόγων οι παρευρισκόμενοι.
Εκείνη τη στιγμή ήρθαν στο νου μου τα λόγια του Νίκου Καζαντζάκη, που σε κάποιο έργο του έγραψε περίπου τα εξής: Πόσα χρόνια διάβηκαν για να μπορέσει ν’ αναστήσει το χώμα ένα τέτοιο κορμί, ένα τέτοιο πνεύμα, μια τέτοια ψυχή! Περνούν οι εφήμερες γενιές από τη φλούδα της γης σαν τα μυρμήγκια και ξανατρυπώνουν σαν τυφλοπόντικες στο χώμα, χωρίς ν’ αφήσουν πίσω τους ούτ’ ένα ίχνος, ώσπου να σύρει τα ματωμένα χνάρια του, σφραγίζοντας τις εποχές, το γιγάντιο ανάστημα ενός και μόνου ανθρώπου!
Τέτοιος ο Μίκης για την εποχή μας, για τις εποχές που θα ‘ρθουν…
Μπορούμε άραγε εμείς οι «κοπροσκούληκες» ν’ αντιληφθούμε το μεγαλείο του; Μπορούμε άραγε εμείς οι «γυμνοσάλιαγκες» να συλλάβουμε το απροσμέτρητο βάθος του χωρίς να ζαλιστούμε απ’ την άβυσσο; Δεν το νομίζω! Εμείς θα αρκεστούμε στα σάλια και στα λιβανίσματα. Και θα ‘ναι η αναγνώρισή του το άλλοθι για την κενότητά μας.
Ο Γιώργος Λογοθέτης όμως ξεκίνησε απ’ το βάθος για να μας δώσει το ύψος. Το «Θρησκεία μου είναι η Ελλάδα» αποτελεί ένα έπος!
Ποιητική η γραφή, όπως ταιριάζει σ’ έναν ποιητή της ζωής και της μουσικής, όχι συνθέτη! Ο Μίκης είναι πριν και πάνω απ’ όλα ποιητής, με την καθολική και μυστικιστική έννοια του όρου. Μοιάζει μ’ έναν άγγελο που τόσο πολύ αγάπησε τον κόσμο, ώστε να κατεβάσει στη Γη τους εφτά ουρανούς της μουσικής του, η οποία φαντάζει σαν μια Άπτερος Νίκη που έκαψε τα φτερά της για να μην μπορεί να φτερουγίσει μακρύτερα απ’ τις καρδιές μας.
Ο συγγραφέας δεν παραλείπει να ευχαριστήσει και την κ. Θεοδώρα Γεωργάκη για τις φωτογραφίες της που του παραχώρησε και που εμπεριέχονται σε περίοπτη θέση στο λεύκωμα, φωτογραφίες με Λευκάδιο φως.

Η κορύφωση
Κι η πιο συγκλονιστική στιγμή της παρουσίασης φτάνει. Προβάλλονται σε γιγαντοοθόνη αποσπάσματα από το ντοκιμαντέρ: «Το τραγούδι του νεκρού αδερφού».
Πρόκειται για ένα έργο ζωής του Γιώργου Λογοθέτη, για τον εμφύλιο πόλεμο, που είναι βασισμένο στο ομώνυμο έργο του Μίκη Θεοδωράκη. 20 ολόκληρα χρόνια έρευνας και συγκέντρωσης υλικού!
Με το που σβήνουν τα φώτα για την προβολή, δεν ακούγεται ούτε ανάσα!
Διάφοροι μιλούν για τον Μίκη, ο Μίκης μιλάει για τα γεγονότα, τα γεγονότα μιλούν από μόνα τους. Ποτάμι το αίμα, αιμάτινα τα δάκρυα, δακρυσμένα τα μάτια των θεατών. Αριστοτεχνικές λήψεις, συνοδεία της μουσικής του έργου «Το Τραγούδι του Νεκρού Αδερφού» του Μίκη Θεοδωράκη. Τρεις τάφοι γράφουν το φινάλε. Στο κέντρο η μάνα (που συμβολίζει την Ελλάδα), αριστερά θαμμένος ο γιος της ο κομμουνιστής και δεξιά ο άλλος γιος της, που πολεμούσε με τον Εθνικό Στρατό. Το δράμα ενός λαού. Η επούλωση των πληγών του Εμφυλίου: το όραμα του Μίκη. Το βάλσαμο της μουσικής του. Η των παθημάτων κάθαρση.

Ανάβουν τα φώτα
Τα φώτα ανάβουν. Ο Γιώργος Λογοθέτης συγκινημένος ευχαριστεί τους ανθρώπους που παρευρέθηκαν στην εκδήλωση. Ο κ. Ηλίας Γεωργάκης, άκαιρα κατά την δική μου εκτίμηση, παροτρύνει για άλλη μια φορά τον κόσμο ν’ αγοράσει το βιβλίο, που δεν πρέπει να λείπει από καμιά βιβλιοθήκη. Αγαθή η πρόθεση, δε λέω, μα δεν ήταν η ώρα…
Ο τεχνικός του «ΛΕΥΚΑΤΑΣ Τ.V.» μαζεύει τα καλώδια της κάμερας. Το «ΑΧΕΛΩΟΣ T.V.» παίρνει συνέντευξη απ’ τους ομιλητές και τον δημιουργό. Ο Ηλίας Κοντογεώργης, διευθυντής της εφημερίδας «ΤΑ ΝΕΑ ΤΗΣ ΛΕΥΚΑΔΑΣ», που ήταν και ο χορηγός επικοινωνίας της πετυχημένης βραδιάς, κλείνει την φωτογραφική του μηχανή και μου γνέφει ν’ αποχωρήσουμε διακριτικά. Περνώντας έξω από το ερειπωμένο σπίτι του Σικελιανού, κοιταζόμαστε και κουνάμε και οι δυο το κεφάλι με νόημα.
Η αποστολή μας έλαβε τέλος. Όσα είδαμε και ακούσαμε θα καταγραφούν και μαζί με τις φωτογραφίες που τραβήχτηκαν θα παραδοθούν στο Μέλλον. Υπάρχουν κι άλλα, που δεν γράφονται. Υπάρχουν, όπως πάντα, τα παρασκήνια. Ενδεικτικά αναφέρω πως την ίδια ώρα με την εκδήλωση, ο δήμος, αν και συνδιοργανωτής, είχε προγραμματίσει… δημοτικό συμβούλιο! Τελικά συζήτησαν κάνα δυο θέματα, και μετά τις διαμαρτυρίες της αντιπολίτευσης, παράτησαν τα υπόλοιπα και πήγαν στην εκδήλωση…Πάλι καλά.

¶καιρος σχολιασμός σε άκαιρη μνεία
Άκαιρα, θα ‘θελα να σχολιάσω την επίσης άκαιρη μνεία του κ. Ηλία Γεωργάκη όσον αφορά τους 110 Λευκάδιους πανεπιστημιακούς, εν ζωή, που διαθέτει το νησί και που αποτελούν το βαρύ πνευματικό πυροβολικό του. Δε λέω, σημαντικός αριθμός φαίνεται. Μα τι προσέφεραν αυτοί στη Λευκάδα πέραν από τα πτυχία τους; Όταν εμείς οι ημιαγράμματοι μελανιάζαμε σελίδες για το ερείπιο σπίτι του Σικελιανού και την μετατροπή του σε μουσείο, πού ήταν κρυμμένοι; Όταν η Χαραμόγλειος έγινε… ναϊλένια βιβλιοθήκη, απ’ την σκεπή που έμπαζε, πού ήταν αυτοί; Έκαναν μήπως βαρκάδα με τις γόνδολες στα κανάλια της Βενετίας; Όταν δίναμε αγώνες για την μαρίνα της πόλης, για τα σκουπίδια (Μάρκο Νικητάκη, δεν σε ξέχασα), για την Αμμόγλωσσα (Α, ρε Θανάση Αγγελή, αθάνατε!), για τις λακκούβες, για τα σεισμόπληκτα (Σεβαστή, ξέρεις εσύ τι εννοώ), για την ύδρευση, την αποχέτευση, τους βιολογικούς (Ηλία Κοντογεώργη, αμέτρητο το μελάνι σου!), την αλαζονεία της εξουσίας, για τον πόνο τον καθημερινό του κοσμάκη και τα προβλήματά του, πού ήταν οι πανεπιστημιακοί;
Όχι, δεν αμφισβητώ την γνώση και τα πτυχία. Αν τα είχαμε κι εμείς, ίσως να κάναμε τη δουλειά μας καλύτερα. Αυτοί όμως που τα έχουν, τι έχουν προσφέρει στην Λευκάδα; Γιατί η Λευκάδα να τους μαζέψει του χρόνου το καλοκαίρι και να τους τιμήσει, κύριε Γεωργάκη; Αυτοί απολαμβάνουν την ασφάλεια της έδρας τους, έχοντας την υπόληψη όλων, αναμφισβήτητα. Κι εμείς οι άλλοι, είμαστε για τους κόλαφους και τους εμπαιγμούς, συγκρουόμαστε με την κάθε μορφή ασύστολης εξουσίας και σκάβουμε τον ίδιο μας το λάκκο, αφού κάποτε ενδέχεται ν’ αλεστούμε σαν ωμό κρέας στα γρανάζια του συστήματος, που μας περιμένει στην γωνία για να μας λιώσει αν βρεθούμε στην ανάγκη του. Εντοπίζουμε προβλήματα, υποδεικνύουμε λύσεις, καταγράφουμε την καθημερινότητα αυτού του τόπου, κι οι πανεπιστημιακοί κρυμμένοι πίσω απ’ τα χοντρά γυαλιά τους γράφουν για την… αιωνιότητα!
Ναι, πήρα φόρα και μου είναι δύσκολο να σταματήσω. Δεν ενδιέφερε ούτε έναν απ’ τους 110 Λευκαδίους πανεπιστημιακούς το τραπεζάκι (Εκτίθεται στην Δημόσια Βιβλιοθήκη Λευκάδας) που έγραψε ο Κώστας Καρυωτάκης τα τελευταία του ποιήματα; («Νέα Λευκάδα», τεύχ. 1, σελ. 28) Όχι, γιατί το βρήκα εγώ! Και ποιος ασχολείται μαζί μου; Δεν είναι μακριά όμως η μέρα που όλοι μας, κουρασμένοι κι απηυδισμένοι απ’ αυτήν την άθλια κατάσταση, θα πάψουμε ν’ ασχολούμαστε, και τότε ας έρθουν ν’ ασχοληθούν με τη Λευκάδα οι πανεπιστημιακοί!
Ο Σπύρος Σκλαβενίτης έχει στην κατοχή του ένα σπάνιο λαογραφικό υλικό. Έχει ετοιμάσει βιβλίο με τίτλο: «Λαϊκοί Παραδοσιακοί Οργανοπαίκτες και Χορευτές της Νήσου Λευκάδος», με φωτογραφίες σπανιότατες και συνεντεύξεις ανθρώπων που οι περισσότεροι δεν ζούνε πια.
Έχει στην κατοχή του αμέτρητες τοπικές εφημερίδες, και πανελλήνιας κυκλοφορίας, ακόμα και προπολεμικές. Και άλλα πολλά… Ποιος πανεπιστημιακός ενδιαφέρεται για όλα αυτά; Kαι ποιος τον γνωρίζει; Και μήπως θα τον τιμήσει κανείς ποτέ;
Να μην μιλήσω και για κάποιους «ελιτίστικους» συλλόγους, έγκλειστους στην πνευματική τους μοναξιά!
Σταματάω εδώ, αν κι η χολή μου έχει ανέβει στα μάτια, ήδη εκτεθειμένος απ’ το ίδιο μου το πάθος, που εύκολα και αλόγιστα μπορεί να χαρακτηριστεί κομπλεξισμός και αλαζονεία. Οι «Λευκαδολάτρες» ας ανατρέξουν στην εφημερίδα «Τα Νέα της Λευκάδας» αρ. φύλλου 418, σελ. 5 και ας διαβάσουν το άρθρο του Ο-ΝΗΡΙΚΟΥ. Ίσως να βρουν ορισμένες απαντήσεις στις απορίες τους.

Ξανά στο Γιώργο
Να επανέλθω στον Γιώργο Λογοθέτη. Μεγάλο κεφάλαιο για τον τόπο, ο Γιώργος. Αυτός, ναι! Είναι ένας πανεπιστημιακός που αξίζει! Μα που κι αυτός πρέπει να ασκεί την κριτική του, όσο γίνεται δριμύτερη, να καταγγέλλει τα κακώς κείμενα και να ενδιαφέρεται και να ενισχύει όπως μπορεί το ντόπιο δυναμικό, πέραν της Σιου Κάι. Προσωπικά δεν έχω παράπονο. Μου πρότεινε να παρουσιάσω εγώ την εκδήλωση για το βιβλίο του, κι αυτό δείχνει πως δεν τον ενδιαφέρουν τα «φρου φρου κι αρώματα» κι οι δημόσιες σχέσεις με μεγάλα ονόματα. Ήθελε να μου δείξει πως πιστεύει στην δουλειά μου κι αυτό με συγκίνησε, αλλά με έφερε πραγματικά και σε δύσκολη θέση. Αρνήθηκα λέγοντάς του πως κάτι τέτοιο είναι Τιμή για μένα, αλλά όχι και για τον Μίκη Θεοδωράκη. Δεν μετάνιωσα για την επιλογή μου. Κι ούτε έχω τέτοιες αξιώσεις. Χάρηκα όμως πολύ που ένας άνθρωπος, με την δική του μόρφωση και προσωπικότητα, μου απέδειξε πως οι πραγματικά μεγάλοι υπερίπτανται οιασδήποτε μικρότητας. Γιώργο, σ’ ευχαριστώ!

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΣΟΛΔΑΤΟΣ
Από την εφημερίδα "Τα Νέα της Λευκάδας"