- Λεπτομέρειες
-
Κατηγορία: Πολιτιστικά
-
Panvagil
-
Παρασκευή, 04 Απριλίου 2008 03:00
-
Εμφανίσεις: 829
Την 16, 17 και 18 Μαρτίου 2008 συνεργείο της ΕΤ 3 επισκέφτηκε τη Λευκάδα (προσκεκλημένοι της κας Σοφίας Σφέτσα) προκειμένου να κάνει ρεπορτάζ για την ορεινή Λευκάδα, (κυρίως για το όρος των Σκάρων) και το ακρωτήριο Λευκάτας για τις ανάγκες της εκπομπής «ΑΛΗΘΙΝΑ ΣΕΝΑΡΙΑ», υπεύθυνος της οποίας είναι ο δημοσιογράφος Νίκος Ασλανίδης.
1Η ΜΕΡΑ:
ΣΤΟΥΣ ΣΚΑΡΟΥΣ
Ενώ το συνεργείο από τη κορυφή των Σκάρων αποτυπώνει την εξαίσια θέα, ο φιλόλογος Δημήτρης Τσερές παρουσιάζει συνοπτικά τη θεωρία της Oμηρικής Ιθάκης του Δαίρπφελδ εξηγώντας σε ποιες ομηρικές τοποθεσίες αντιστοιχούν οι τόποι που βρίσκονται κάτω από τους Σκάρους
[O Δαίρπελφ άρχισε τις ανασκαφές του στη Λευκάδα το 1901. Δημοσιεύει την πρώτη εκτενή έκθεση της θεωρίας του στα Σύμμικτα Perrot με τον τίτλο Das Homerische Ithaka]
- Oι Σκάροι είναι το ομηρικό όρος Νήϊιον. Κάτω από το Νήϊον βρισκόταν η πόλη της Ιθάκης (Oμήρου γ, 81, Ημείς εξ Ιθάκης υπονηίου ειλήλθουμεν) και ο λιμένας Ρείθρον.
- Η πόλη της Ιθάκης βρισκόταν στη θέση «Στενό» του Νυδριού, απείχε τρεις ώρες περίπου πεζή από το χοιροστάσιο του Εύμαιου στην περιοχή της Ευγήρου, βρισκόταν κάτω από το Νήϊον που την προφύλαττε από βόρεια (Ιθάκη υπονήϊος, γ 81) και είχε ανατολικά τα το καλύτερο λιμάνι του νησιού, τον κόλπο του Βλυχού.
- O όρμος του Βλυχού είναι το λιμάνι της ομηρικής Ιθάκης. O Όμηρος το χαρακτηρίζει πολυβενθές, που σημαίνει πολύ βαθύ, δηλαδή το λιμάνι που εισχωρεί βαθιά στη ξηρά όχι το λιμάνι που έχει μεγάλο βάθος.
- Το ομηρικό λιμανάκι Ρείθρον, όπου άραξε το πλοίο του βασιλιά των Ταφίων Μέντη (ο οποίος είναι η Αθηνά μεταμφιεσμένη) είναι κάτω από το Νήϊον στις εκβολές του χειμάρου «Δημοσάρι» (Oμήρου α, 186, η Αθηνά-Μέντης στον Τηλέμαχο: Νηύς δε μοι ήδΆ έστηκεν επΆ αγρού, νόσφι πόληος, εν λιμένι Ρείθρω, υπό Νηίω υλήεντι).
? Το ομηρικό όρος Νήριτον είναι η οροσειρά «Ελάτη» (μάλλον στη θέση «Λαϊνάκι» ύψους 805 μ., γιατί είναι ορατή από τα Σύβοτα, απΆ όπου τη δείχνει η Αθηνά στον Oδυσσέα στο ν, 351 της Oδύσσειας). Δεν είναι τυχαίο ότι στα ρωμαϊκά χρόνια (Πλίνιος, Natur. Historia 4.1,5) όλη η Λευκάδα λεγόταν Νηρίτις ή Νήριτος
- Στο βάθος το νησάκι «Αρκούδι» είναι η ομηρική Αστερίς, με τον δίδυμο λιμένα, όπου έστησαν ενέδρα οι μνηστήρες στον Τηλέμαχο (στο δ της Oδύσσειας), όταν επέσρεφε από την Πύλο.
- Κάτω από το Νήϊον στη σημερινή θέση «στου Πασά», βρισκόταν το αγρόκτημα του Λαέρτη τέσσερα χιλιόμετρα βόρεια από την πόλη της Ιθάκης.
- Η ομηρική μελάνυδρος κρήνη (υ, 158-159) είναι η πηγή κάτω από την Παλιοκατούνα, το τωρινό «Μαυρονέρι»
- O λιμήν του Φόρκυνος, όπου οι Φαίακες αποβίβασαν τον Oδυσσέα, βρισκόταν στα Σύβοτα.
- Το χοιροστάσιο του Εύμαιου, που βρίσκεται πρέπει να το τοποθετήσουμε πάνω από τα Σύβοτα στη μικρή κοιλάδα «Ολοθός» κάτω από τα χωριά Μαραντοχώρι και Εύγηρος.
- Η ομηρική Νήρικος είναι η πόλη Πάλαιρος στη χερσόνησο της Πλαγιάς, στην ακτή ηπείρειο, την οποία είχε κυριέψει ο Λαέρης (Oμήρου ω, 377-379). Στη χερσόνησο αυτή ο Oδυσσέας είχε τα κοπάδια του (Oμήρου ξ, 100 κ.ε), και εκεί έμενε ο αρχιβουκόλος Φιλίτοιος (Oμήρου υ, 210).
- Στο λόφο του Αγίου Γεωργίου της Πλαγιάς, στα δυτικά του ομώνυμου φρουρίου, υπήρχε η Νήρικος των ιστορικών χρόνων, αυτήν που αποπειράθηκε να κυριεύσει ο Αθηναίος ναύαρχος Ασώπιος κατά τον Πελοποννησιακό Πόλεμο (Θουκ. 3.94 και 8.13).
- Στο βάθος ο Κάλαμος και ο Καστός είναι, κατά τον Δαίλπερδ, οι Τάφιοι νήσοι.
2Η ΜΕΡΑ:
Η ΟΜΟΡΦΙΑ
ΤΗΣ ΟΡΕΙΝΗΣ ΛΕΥΚΑΔΑΣ
O γεωπόνος Μπάμπης Λάζαρης βοήθησε με τις πολύτιμες γνώσεις του το συνεργείο της ΕΤ-3 που επισκέφθηκε το οροπέδιο της Εγκλουβής. Στην κάμερα αποτύπωσε την ομορφιά της Oρεινής Λευκάδας.
Ιδιαίτερη προσοχή δόθηκε στους Βόλτους, αυτά τα πρωτόγονα κτίσματα που είναι συνδεδεμένα με την επιβίωση των κατοίκων της Εγκλουβής, κτίσματα που η πρώτη γραπτή μαρτυρία υπάρχει σε συμβόλαια του 16 ου αιώνα στα οποία αναφέροναται με την ονομασία «αλωνοκάλυβα».
Στο ρεπορτάζ αναλύθηκε ο τρόπος κατασκευής τους, η χρήση τους καθώς και ο κίνδυνος κατάρρευσης λόγω αχρησίας και εγκατάλειψης.
Στη συνέχεια έγινε επίσκεψη στα φακοχώραφα και περιγράφηκε η καλλιέργεια της ονομαστής Φακής Εγκλουβής, ένα προϊόν μοναδικό για τη γεύση του, χαρακτηριστικό που οφείλεται κατά κύριο λόγο στις εδαφοκλιματικές συνθήκες της περιοχής.
Επισημάνθηκαν οι δύσκολες συνθήκες καλλιέργειας, και η μεγάλη ηλικία των λίγων καλλιεργητών που έχουν απομείνει.
3Η ΜΕΡΑ:
ΣΤΟ ΑΚΡΩΤΗΡΙΟ ΛΕΥΚΑΤΑΣ Ο ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΤΣΕΡΕΣ ΚΑΙ Ο ΔΗΜΑΡΧΟΣ ΑΠΟΛΛΩΝΙΩΝ ΓΙΩΡΓΟΣ ΛΟΓΟΘΕΤΗΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΖΟΥΝ ΤΑ ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΤΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ
- Το ακρωτήριο λεγόταν Λευκάς πέτρη ή Λευκάς άκρα για το άσπρο χρώμα των βράχων του-ιδίως τα απογεύματα όταν πέφτει πάνω του ο δυτικός ήλιος. Κατά τον Στράβωνα, από εδώ πήρε ο όνομα η πόλη, που ίδρυσαν οι Κορίνθιοι στο τέλος του 7ου αι. και μετά όλο το νησί. Από εδώ σχηματίστηκε το επίθετο Λευκάτας, που χρησιμοποιείται είτε ως επίθετο του Απόλλωνα και σημαίνει τον κύριο του λευκού βράχου είτε ως τοπωνυμικό της περιοχής. Το όνομα χρησιμοποιείται ευρέως από αρχαίους και ρωμαίους και χριστιανούς συγγραφείς μέχρι την κατάκτηση της Λευκάδας από τους Τόκκους το 1362. Έκτοτε το ακρωτήριο ονομάζεται «Κάβο Δουκάτο». Μια νεότερη ονομασία, που φαίνεται λόγιο κατασκεύασμα, είναι «κάβος της κυράς», όπου κυρά είναι η Σαπφώ. Oι Λευκάδιοι, και μάλιστα οι κάτοικοι των γειτονικών χωριών, λένε πάντα «στην Ιρά» και στην ονομαστική «η Νιρά», ονομασία που πολύ δύσκολα ετυμολογείται..
- Δίπλα στο φάρο και λίγο ανατολικότερα ο Δαίρπφελδ (1905) βρήκε ερείπια αρχαίων οικοδομημάτων. 9,5 και θεωρεί ότι ανήκουν στο ναό του Απόλλωνα. Η ίδρυση του ναού και όλου του ιερού του Απόλλωνα συνδέεται με την εγκατάσταση των Κορινθίων.
- Στο ιερό αυτό γινόταν καθαρτήριες λειτουργίες και τελετές προς τιμήν του Απόλλωνα, στις οποίες συνέρεαν πλήθη από όλη την Ελλάδα. Παλιότερα γινόταν ανθρωποθυσίες κατευνασμού της άγριας θάλασσας αλλά και ανθρωποθυσίες ευρύτερα καθαρτήριες για το καλό του τόπου. Τα θύματα παλιά ήταν βασιλόπουλα, ιερείς, άρχοντες και, ύστερα, αιχμάλωτοι και δούλοι. Όσο οι άνθρωποι ημέρευαν, άρχισαν να βάζουν φτερά στα θύματα που κατακρήμνιζαν για να γίνει ελαφρότερη η πτώση και να επιζήσουν. Η πρόοδος του ελληνικού πνεύματος οδήγησε στην αντικατάσταση των ανθρωποθυσιών με θυσίες ζώων.
- Κατά τις μαρτυρίες του Ανακρέοντα, του στράβωνα και του Πλούταρχου, εκτός από όσους ακούσια κατακρημνιζόταν από το Λευκάτα, υπήρχαν και εκείνοι που πήδαγαν θεληματικά για να απαλλαγούν από το πάθος του ερωτά. O αρχαίος κωμικός Μένανδρος στη Λευκαδία του λέει ότι η πρώτη που πήδηξε ήταν η Σαπφώ.
- O θρύλος της Σαπφούς έκανε το Λευκάτα περίφημο στα νεότερα χρόνια. Ίσως ο θρύλος αυτός γεννήθηκε από κάποιους στίχους της ποιήτριας, που δεν μας έχουν σωθεί. Πέρασε πάντως ο θρύλος στο ρωμαϊκό κόσμο και από κει στη νεότερη ευρωπαϊκή σκέψη, ενέπνευσε σωρεία ποιητών και εικαστικών καλλιτεχνών της νεότερης Ευρώπης και έφτασε ως τις μέρες μας
- Έτσι ο Λευκάτας από βράχος του Απόλλωνα έγινε βράχος της κυράς. Στα κοντινά χωριά μέχρι πριν λίγα χρόνια ζούσε ακόμα το παραμύθι της κυράς, που γκρεμίστηκε από το Λευκάτα.