• ΕΚΘΕΣΗ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑΣ
• ΠΡΟΒΟΛΗ ΝΤΟΚΙΜΑΝΤΕΡ
• ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΛΕΥΚΩΜΑΤΟΣ
Στην είσοδο του ανδρωνίτη είχε στηθεί ένα τραπέζι , όπου οι Εγκλουβησάνες πρόσφεραν βρασμένη φακή Εγκλουβής, πίτες, σαλάμι Λευκάδας που έστειλαν οι αδερφοί Ντελημάρη και βερτζαμί κρασί που έστειλε ο Δημήτρης Μικρώνης από το ΤΑΟΛ Λευκάδας.
Ήταν μια φωτεινή βραδιά που ο κόσμος πέρασε όμορφα. Την έκθεση προλόγισε η διευθύντρια του Μουσείου Λαϊκής Τέχνης κα Καρασταμάτη. Μίλησε ο βουλευτής Λευκάδας κ. Ξενοφώντας Βεργίνης φανερά συγκινημένος από τις αναμνήσεις που προκάλεσαν η βραδυά, οι φωτογραφίες και το Λεύκωμα της Ελεονώρας Φιώρου. Το λόγο πήρε επίσης η φιλόλογος κα Κασσιανή Κούρτη που μίλησε για το χωριό της και τους βόλτους, η κα Καπλάνη του Μουσείου Λαϊκής Τέχνης και κα Βιβέτ Τσαρλαμπά-Κακλαμάνη. Χαιρέτησαν ο πρόεδρος της Εταιρείας Λευκαδικών Μελετών κ. Δημήτρης Σκλαβενίτης, ο πρόεδρος του συλλόγου Λευκαδίων της Αθήνας κ. Σωκράτης Κακλαμάνης και ο πρόεδρος των Εγκλουβισάνων της Αθήνας κ. Γιάννης Λογοθέτης. Κατά την διάρκεια της βραδιάς ο κ. Διονύσης Δουβίτσας απάγγειλε το ποίημα που έχει γράψει για την Λευκαδίτισσα αγρότισσα και η σύζυγος του κα Τασούλα Δουβίτσα τραγούδησε με την όμορφη φωνή της λευκαδίτικα δημοτικά τραγούδια.
Στα εγκαίνια της Έκθεσης παραβρέθηκαν επίσης αρκετοί προσκεκλημένοι του Μουσείου Λαϊκής Τέχνης και φίλοι της Ελεονώρας Φιώρου και της Λευκάδας.
Είπαν για το έργο της Ελεονώρας:
Ξεν. Βεργίνης, βουλευτής Λευκάδας
«Είναι πάντα ιδιαίτερα και ξεχωριστά τα συναισθήματα αγάπης, χαράς μα και συγκίνησης, που νιώθω κάθε φορά που μου δίνεται η ευκαιρία να παρουσιάσω ανθρώπους και έργα, στολίδια του λευκαδίτικου πολιτισμού μας.
Ξεφυλλίζοντας το Λεύκωμα «Εγκλουβή Λευκάδας: Ένα χωριό, μια ιστορία… Γυναίκες- ιέρειες της γης, η γιορτή της φακής και οι βόλτοι», ταξίδεψα νοερά, χρόνια πριν, όταν με τον πατέρα και τη μάννα μου πηγαίναμε στα απόκρημνα χωράφια των Τσουκαλάδων, για να σπείρουμε κριθάρι και βρώμη, να τρυγήσουμε τα αμπέλια και να μαζέψουμε τις ελιές. Σα μύστες ιερής τελετής, καλλιεργούσαμε τη μάννα γη με αγάπη και μεράκι, προσδοκώντας, οι καρποί της να μας ευλογήσουν και να μας προσφέρουν τα προς το ζην.
Αυτό το συναίσθημα νοσταλγίας με κυριάρχησε μελετώντας το παρόν Λεύκωμα, όπου ξετυλίγεται η ιστορία της Εγκλουβής, ο χαρακτήρας και οι ενασχολήσεις των ανθρώπων της, το ψυχικό τους σθένος, η λεβεντιά και περηφάνια τους. Ένα Λεύκωμα, που με αριστοτεχνικό τρόπο προσδίδεται η μακραίωνη ιστορία των «Βόλτων», των αμέτρητων μικρών, λιθόκτιστων θολωτών καλυβιών, σε σχήμα φούρνου, οι μοναδικές αυτές αγροτοκαλύβες στο είδος τους, που απαντιούνται μόνο σ’ αυτό τον τόπο. Αυτά τα αρχιτεκτονικά απολιθώματα, που σήμερα αποτυπώνονται στις σελίδες του Λευκώματος, είναι τα ζωντανά παραδείγματα- μάρτυρες μιας άλλης εποχής, όπου οι αγρότες, άνδρες και γυναίκες, με κόπο και μόχθο μιας ζωής, κουβαλούσαν το καθημερινό τους για να μεγαλώσουν και σπουδάσουν τα παιδιά τους.
Ένα Λεύκωμα, όπου προσδίδεται η αρχιτεκτονική του οροπεδίου της Εγκλουβής και αναλύεται με καλλιτεχνικό τρόπο η καλλιέργεια της «Φακής», όσπριο με το οποίο το χωριό είναι άρρηκτα συνδεδεμένο. Η εκτενής αναφορά στο θαυματουργό ¶γιο Δονάτο, τη Γιορτή του Σωτήρος και συνάμα τη Γιορτή της Φακής, μεταφέρει τον αναγνώστη σε αλλοτινές εποχές, συνθέτοντας μια θαυμάσια εικόνα και παράλληλα «αποστέλλει» μια πρόσκληση-πρόκληση να γίνει κι αυτός μέρος αυτής της ιεροτελεστίας.
Εκείνο, όμως, που αφήνει άναυδο τον αναγνώστη και μελετητή του Λευκώματος είναι οι εκπληκτικές σε λεπτομέρεια και ομορφιά φωτογραφίες, που ξεδιπλώνουν το ταλέντο της Ελεονόρας: Φωτογραφίες ιστορικού ενδιαφέροντος, φωτογραφίες καλλιτεχνικού ενδιαφέροντος, φωτογραφίες αισθησιακής ομορφιάς χρωμάτων, φωτογραφίες συσσώρευσης κόστους, χρόνου και βασάνων…
Όλοι αγωνιούμε και προβληματιζόμαστε εδώ και αρκετά χρόνια για την πορεία της Γεωργίας στο Νομό μας, για τις προοπτικές και το μέλλον της, δεδομένου ότι παρατηρούνται εμφανή σημάδια εγκατάλειψης της αγροτικής γης στην περιοχή μας. O καθένας μας προσπαθεί για την αποτροπή αυτής της εγκατάλειψης, εις μνήμην του Λευκαδίτη αγρότη, του πατέρα και της μάνας μας, που σε αυτόν στηρίχτηκε για αρκετούς αιώνες η οικονομική ζωή του τόπου μας και σε αυτόν χρωστάμε, εμείς και οι επερχόμενες γενεές, την προκοπή και πρόοδο που καταφέραμε να επιτύχουμε.
Η Ελεονόρα, αξιοποιώντας τα σύγχρονα τεχνολογικά δεδομένα στον τομέα της επικοινωνίας, για την ποιοτικότερη και πιο αξιόπιστη διαφημιστική προβολή του Νομού, προέβη στην έκδοση του παρόντος Λευκώματος. Είναι ένα μέσο που δίνει την ευκαιρία να εκτυλιχθούν στα μάτια του μελετητή όλες οι φυσικές ομορφιές ενός μικρού αλλά υπερήφανου κομματιού της Λευκάδας, που διαφοροποιείται στο χώρο και που η πολιτιστική του παραγωγή αναδεικνύεται στο χρόνο.
Όπως πολλές φορές στο παρελθόν, έτσι και τώρα, η Ελεονόρα Φιώρου, με την ανιδιοτελή προσφορά της, απέδειξε το αδιάκοπο ενδιαφέρον της για το νησί μας, καθώς και τη βαθιά και ουσιαστική αγάπη που τη διακατέχει γι αυτό.
Αγαπητή μου φίλη, Ελεονόρα, γνωρίζω ότι δε χρειάζεσαι φιλοφρονήσεις και λόγια επαινετικά αφού σε χαρακτηρίζει η απλότητα και η ποιότητα στα έργα σου. Με τις πράξεις σου γίνεσαι κι εσύ αρωγός σε κάθε προσπάθεια για την προβολή και ανάδειξη του νησιού μας. Η εργατικότητα και πρόοδός σου, μας κάνουν να καμαρώνουμε για σένα και να πιστεύουμε σε ακόμα μεγαλύτερες επιτυχίες σου.
Ελεονόρα μου, συγχαρητήρια για την αξιέπαινη και σημαντικά χρήσιμη δουλειά σου, για το υψηλό χρέος ευθύνης που δείχνεις απέναντι στον τόπο σου, αλλά και για την τιμή που μου έκανες να ενδιαφερθώ για την έκδοση και παρουσίαση αυτού του σπουδαίου Λευκώματος. Ενός Λευκώματος που είναι αντάξιο της φυσικής ομορφιάς του τόπου, της δυναμικής, της λεβεντιάς και υπερηφάνειας των απανταχού Εγκλουβησάνων του νησιού μας.
Είσαι μια Λευκαδίτισσα που αποδεικνύει με τον καλύτερο τρόπο, ότι η Λευκάδα είναι ένας τόπος που γεννά συνεχώς ανθρώπους του Πνεύματος, που ποτέ δεν εφησυχάζει, αλλά βρίσκεται συνεχώς σε μια κίνηση προς την πολιτιστική δημιουργία και παρουσία στο χώρο της Τέχνης.
Να είσαι πάντα καλά και να συνεχίζεις να μας κάνεις υπερήφανους. Εμείς όλοι σε καμαρώνουμε και σ’ αγαπάμε.
Προσωπικά σ’ ευχαριστώ πολύ».
Η κα Κασσιανή Κούρτη, Εγκλουβησσάνα
«Το χωριό μας βρίσκεται στο κέντρο της ορεινής Λευκάδας στα 700 μέτρα περίπου. Είναι περικυκλωμένο από βουνά, όχι αετόμορφα, αλλά πλαγιαστά, καμπυλόγραμμα, ήμερα και φιλικά.
Τα σπίτια του, διακόσια κάποτε, είναι φωλιασμένα σε πλαγιές, λόφους και λοφίσκους και έτσι γίνεται πολυεπίπεδο και ανάγλυφο. Στην απογραφή του 1946 είχε 1020 κατοίκους και το διθέσιο σχολείο του 100 περίπου παιδιά. Ήταν μια κοινωνική ομάδα επαρκής για όλες τις ανθρώπινες σχέσεις, και την ανάδειξη όλων των ανθρώπινων χαρακτήρων. Oι άνθρωποι ήταν πολυκαλλιεργητές, όσπρια, όλα τα σιτηρά, αμπέλια, ελιές, κήποι τους απασχολούσαν ολοχρονίς. Στα δύσκολα χρόνια πείνασαν λιγότερο από άλλα χωριά. Ήταν νοικοκυραίοι, άλλος λίγο άλλος πολύ, είχαν σπίτια με φούρνο, με πηγάδι ή στέρνα, με αποστακτήρα, με κατοικίδια ζώα και με πλήρη εξοπλισμό, γεωργικά εργαλεία, και ό,τι χρειάζεται η οικοτεχνία. Υπήρχαν ανεμόμυλοι, νερόμυλοι, ελαιοτριβεία, καμίνια, πηγάδια, αλώνια κλπ. Oι γυναίκες ακάματες, γνώριζαν τα πάντα της εξωτέρας και του νοικοκυριού”.
“...Σ’ αυτό το περίκλειστο χωριό διαμορφώνονται ισχυρές αντίπαλες πολιτικές παρατάξεις και διεξάγονται με επιχειρήματα θυελλώδεις συζητήσεις και πολιτικές αναλύσεις. Περιηγητές και φιλοξενούμενοι παρατηρούν ότι οι άνθρωποι είναι ιδιαίτερα πνευματικοί και πολιτικοί. Από τον υλικό πολιτισμό περνάει στον πνευματικό και πολιτικό. Oι αναβαθμίδες είναι διαδοχικές. Χαρακτηρίζουν την Εγκλουβή πρωτοπόρα. Δίκαιος ο χαρακτηρισμός όπως προκύπτει από δύο μόνο περιστατικά: η γεωργική ένωση της Εγκλουβής ήταν υποδειγματική και η πρώτη από τις τρεις καλύτερες της Ελλάδας (Εγκλουβή, Μεταλλικό Κιλκίς και Αμπελάκια Θεσσαλίας). Αναφέρει ο αείμνηστος δάσκαλός μας Μιλτιάδης Κακλαμάνης στο βιβλίο «Εγκλουβή» που εξέδωσε ο καθηγητής Φαίδων Κακλαμάνης γιος του. «Με την ίδρυση του ΤΑOΛ έτρεξαν πρώτοι οι Εγκλουβησάνοι. Κάθε εύπορη οικογένεια προσέφερε ένα βαγένι κρασί για να ξεκινήσει το ΤΑOΛ, γιατί τα οικονομικά έλειπαν. Το φόλι βρέθηκε για το ξεκίνημα.»
Η πνευματική και πολιτική αναζήτηση γίνεται ηρωική πράξη στην αντίσταση. O πρώτος που ξεσηκώθηκε στη Λευκάδα ήταν συγχωριανός μας. Ένα βήμα πιο πέρα είναι η ευαισθησία σε θέματα κοινωνικής δικαιοσύνης. Την εκπροσώπησαν άνθρωποί μας που έφτασαν στο υπέρτατο σημείο, την αυτοθυσία. Oι τελευταίοι αγώνες ηθικοποίησαν τους πάντες. Τους έκαναν πολιτικά όντα. Αυτό λοιπόν το χωριό ακολουθώντας τη μοίρα της υπαίθρου όλης της Ελλάδας από το 1950 μέχρι σήμερα κατάντησε να έχει 130 κατοίκους που κάθε καλοκαίρι μετράνε πόσα σπίτια θα κλείσουν το χειμώνα και πόσα φωτερά δε θα ανάβουν πια.
Και εκεί που «έσβηνε με του καιρού το διάβα» η Πρόνοια, του πολιτισμού ίσως, με την απεσταλμένη της Ελεονώρα Φιώρου έστειλε μήνυμα χαρμόσυνο.
Σκεφτείτε μια μουντή ανταριασμένη μέρα να βρεθεί στο σχεδόν έρημο οροπέδιο μια σιλουέτα λεπτή και ευκίνητη, συγκινημένη από την ομορφιά του τοπίου, να καλημερίσει τους βοσκούς και τις γυναίκες, να τους αγαπήσει και να την αγαπήσουν, να γίνει δική τους και εκείνη να τους μάθει όλους με τα μικρά τους ονόματα.
Η καταξιωμένη φωτογράφος που έχει στην προσωπική της πορεία και άλλες δραστηριότητες μαγεύτηκε, ένιωσε με αισθαντικότητα γνήσιου καλλιτέχνη και στοχαστικότητα πνευματικού ανθρώπου την ιδιαιτερότητα του πρωτογενούς οικισμού των βόλτων, την καλλιέργεια της φακής από τους τελευταίους γεωργούς και τη σημασία της γιορτής του αγίου Δονάτου. Καταπιάνεται με τρία θέματα. Πρώτο τη διάσωση του πρωτογενούς οικισμού των βόλτων που επείγει. Επείγει για δύο λόγους, γιατί καταρρέουν και γιατί η αναστήλωσή τους πρέπει να ανατεθεί σε μαστόρους της πέτρας όπως οι βορειοηπειρώτες και οι Αλβανοί κατά προτίμηση και οι ηλικιωμένοι όσο μπορούν ακόμη. Δεύτερο θέμα είναι θα λέγαμε η μονογραφία για την καλλιέργεια της φακής με τον πατροπαράδοτο τρόπο, όπως υποδείχνουν οι έμπειροι καλλιεργητές. Λένε λ.χ. ο Βασίλης και ο Ηλίας πρέπει να ξεριζώνεται να δεματιάζεται και να «γένεται» στη θημωνιά για να «σφάει» και να «στρώει», δηλαδή να σφριγεί, να αποκτάει σφρίγος απορροφώντας όλους τους χυμούς της ρίζας και του κορμού”. “...Η πείρα ας μη μείνει αμετάδοτη. Θα πρόσθετε κανείς πως πρέπει να αναστηθούν, να ξανακαλλιεργηθούν όλα τα χωράφια, και τα εγκαταλελειμμένα από χρόνια. Μα θα πείτε, εκεί είναι τα κτήματά σας, καλλιεργήστε τα. Τι λείπει; Μα τα εργατικά χέρια φυσικά. Τρίτο θέμα της κυρίας Φιώρου είναι η γιορτή του Αγίου Δονάτου και η προσφορά της φακής στους ξένους. Το βλέπει σοφά, ως διάθεση «του δίνειν». Δικαιωμένοι λίγο ή πολύ δοξάζουν τον άγιο με σεμνή τελετή ευχαριστίας για «ό,τι ηυδόκησε» να δώσει. Η Ελεονώρα δέθηκε με τους ανθρώπους αυτούς (στην επικοινωνία έχει μοναδική ικανότητα), την υποστήριξαν γιατί διέγνωσαν την αλήθεια των προθέσεών της και τις ικανότητές της”.
“...Ειλικρινά τη σέβομαι για την Αρετή του ιδρώτα της, για την Αρετή του χρέους προς το θέμα της. Είναι πεζότητα να αναφερθούν οι οικονομικές δυσκολίες που αντιμετώπισε;
Επανέρχομαι στο χρέος διάσωσης κάθε ανάσας του συνολικού δημιουργήματος που λέγεται λαϊκός πολιτισμός, εν μέρει γίνεται από τους τοπικούς συλλόγους και τα έντυπά τους. Δεν έχει αξιολογηθεί ακόμα η προσφορά τους. Η Ελλάδα έχει 10000 χωριά με ομοιότητες και διαφορές, οι διαφορές ενδιαφέρουν”.
“...Ας ευχηθούμε να δούμε τους βόλτους αναστηλωμένους. Να δούμε όλα τα χέρσα χωράφια σπαρμένα φακή, από μια επιτροπή, ένα συνεταιρισμό που θα τα καταγράψει και σε συνεννόηση με τους ιδιοκτήτες όπου κι αν βρίσκονται, στην Αυστραλία, τη Βραζιλία, την Αμερική, τη Γερμανία, εδώ, εκεί θα οργανώσει την καλλιέργειά τους.
Να δούμε τους νέους να επιδίδονται στο ευγενές σπορ της καλλιέργειας του κτήματος του παππού.
Η Ελεονώρα Φιώρου έδωσε το έναυσμα για να κινητοποιηθούμε. Τη συγχαίρουμε, την ευχαριστούμε, να είναι καλά και να δικαιωθεί».
