O Γιάννης ΥΦΑΝΤΗΣ διαβάζει ΥΦΑΝΤΗ ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΣΤΟ Γ. ΦΑΛΚΩΝΗ

Κατηγορία: Ποίηση
Panvagil
Παρασκευή, 04 Σεπτεμβρίου 2009 03:00
Εμφανίσεις: 1471

ΓΙΑΝΝΗΣ ΦΑΛΚΩΝΗΣ: Η γραφή πλέον υλοποιήθηκε σε φωνή που ταξιδεύει, την φωνή του ίδιου του ποιητή. Κρατώ στα χέρια μου έναν δίσκο (cd) από τη ΛΥΡΑ, «ο Γιάννης ΥΦΑΝΤΗΣ διαβάζει ΥΦΑΝΤΗ», που μόλις εκδόθηκε. Τι σημαίνει για σένα μια τέτοια εξέλιξη;
- ΓΙΑΝΝΗΣ ΥΦΑΝΤΗΣ: Πρώτον: Ότι έρχεται μια δοκιμασμένη για την ποιότητά της εταιρεία και με ξεχωρίζει από τις τρεις χιλιάδες, τις δέκα χιλιάδες που «γράφουν ποίηση» σήμερα στην Ελλάδα, και μΆ εντάσσει στους 30, 40 αληθινούς ποιητές που έβγαλε ο τόπος μας τον τελευταίο ενάμισον αιώνα.
Δεύτερον: Ότι έρχεται μια μη κρατική εταιρεία και κάνει με τους ποιητές, αυτό που έπρεπε να είχαν ήδη κάνει τα βαρέως μισθοδοτούμενα από τον φορολογούμενο πολίτη, ιδρύματα, υπηρεσίες, οργανισμοί, όπως: Υπουργείο Πολιτισμού, Υπουργείο Παιδείας, Ακαδημία, Εθνικό Κέντρο Βιβλίου, Νομαρχίες, Δήμοι?
Τρίτον: Ότι μπορεί ο καθένας που βρίσκεται στο σπίτι του ή οδηγεί το αυτοκίνητό του, να βάλει το cd και νΆ ακούσει ποίηση.
Ότι μπορεί ο δάσκαλος ή ο καθηγητής να βάλει στο σχολείο το cd και νΆ ακούν οι μαθητές τον ίδιο τον ποιητή.
Το να υπάρχουν τα ποιήματά μου όπως εγώ τΆ απαγγέλω είναι πράγμα πολύ σημαντικό. Καθηγητές, δάσκαλοι του θεάτρου, απαγγέλουν λαθεμένα την ποίηση και μαθαίνουν λαθεμένη απαγγελία στους μαθητές τους. Να φανταστείς, δεν σταματούν εκεί που τελειώνει ο στίχος, αλλά ψάχνουν για κόμματα και τελείες, καταστρέφοντας έτσι τον ρυθμό, καταργώντας την επιθυμία του ποιητή να αναπνεύσει ο αναγνώστης εκεί που τελειώνει ο στίχος, καταστρέφοντας τον ρόλο της ομοιοκαταληξίας. Στην ποίηση πρώτα έρχεται η μουσική κι έπεται το νόημα. ΓιΆ αυτό μιλάμε για «έπεα πτερόεντα». ΓιΆ αυτό και υπάρχει το «ποιητική αδεία». Το οποίο διόλου δεν σημαίνει επιείκεια προς τον ποιητή (μόνο ο ποιητής δεν δικαιούται επιείκεια), αλλά ότι στην ποίηση το πνεύμα της μουσικής είναι ανώτερο από εκείνο της γραμματικής. Και μην ξεχνούμε ότι ακόμα και στον πεζό γραπτό λόγο ή στον προφορικό, ο διαχρονικότερος κανόνας της ελληνικής γλώσσας είναι το «χάριν ευφωνίας».
Ναι, είναι ωραίο στα τμήματα της ελληνικής φιλολογίας των ξένων πανεπιστημίων νΆ ακούνε ελληνική ποίηση οι ξένοι φοιτητές από τον ίδιο τον Έλληνα ποιητή. Είναι τόσο χρήσιμο κι απολαυστικό τα Eλληνόπουλα νΆ ακούν τον ίδιο τον ποιητή και νΆ ανακαλύπτουν, όχι μόνο τη διαφορά της ποίησης από το πεζό αλλά και τη διαφορά της ποίησης από τον στίχο.
Θυμούμαι που όταν με πρωτάκουσε η Εύα Κοταμανίδου σΆ ένα φεστιβάλ με πλησίασε και μου είπε: Γιάννη μού επιβεβαίωσες σήμερα την υποψία που είχα από παλιά ότι οι καταλληλότεροι για νΆ απαγγέλουν ποιήματά είναι οι ποιητές.
- ΕΡ. Έχουμε λοιπόν ένα cd διάρκειας 73 λεπτών, με απαγγελίες από τον ίδιο τον ποιητή, όπως ακριβώς έγινε παλαιότερα ως ένα σημείο με τον Σικελιανό, και ύστερα πολύ πιο μεθοδικά με τον Βάρναλη, τον Ρίτσο, τον Σεφέρη, τον Ελύτη?Συνοδευόμενο από κατάλογο των απαγγελόμενων ποιημάτων, εργογραφία, βιογραφία, κι ακόμη ένα σχόλιο για την πρωτοβουλία αυτή της ΛΥΡΑΣ.
Όμως, να πάμε τώρα στο βιβλίο σου «Οι μεταμορφώσεις του Μηδενός». Που κυκλοφόρησε τις τελευταίες μέρες από τις εκδόσεις ΑΧ, πλήρες πλέον, σΆ έναν τόμο. Με τις εφτά συλλογές του ολόκληρες και ταυτοχρόνως ανεξάρτητες. Κι όπου με το πρόσχημα των σημειώσεων στο τέλος κάθε συλλογής κάνεις και πάλι ποίηση. Κι όπου ο τίτλος κάθε συλλογής είναι πανέμορφος και βαρύς από νόημα. Όλοι οι τίτλοι μαζί, δεν θα ήταν υπερβολικό να πω ότι κάνουν ένα ποίημα. Συμφωνείς;
- ΑΠ: Έτσι το βλέπω κι εγώ. ΓιΆ αυτό λέω πως πρέπει νΆ αναφέρουμε τους τίτλους των εφτά συλλογών: Μανθρασπέντα, Ο καθρέφτης του Πρωτέα, Ποιήματα κεντήματα στο δέρμα του διαβόλου, Ναός του Κόσμου, Έρως ανίκατε μάχαν, Μάσκες του τίποτε, Κάτω απΆ το εικόνισμα των άστρων.
- ΕΡ: Δηλαδή στις μεταμορφώσεις του Μηδενός, περιλαμβάνεις το καθαρά ποιητικό έργο, γιατί έχουμε και τα έξοχα βιβλία σου «Αθανάτου Μνήμης Σημεία», «Το ιδεόγραμμα του φιδιού», κι ακόμη τα «Αρχέτυπα»?
- ΑΠ: Κι ακόμη τις ανθολογίες μου με ξένη ποίηση απΆ όλες τις εποχές κι απΆ όλο τον κόσμο, τα βιβλία μου «Μυστικοί της Ανατολής» και «Ο κήπος της Ποίησης».
- ΕΡ: «Οι μεταμορφώσεις του Μηδενός» λοιπόν. Ένας τίτλος τόσο ταιριαχτός, με την όλη σου κοσμοθεωρία, τη θρεμμένη από Ανατολή και Δύση, Βορρά και Νότο, αλλά κυρίως βγαλμένη από το «βιβλίο Κόσμος»? Όμως τούτη τη στιγμή θα ήθελα να μιλήσουμε για την «διαρκή αστραπή», το περίφημο αυτό εικαστικό σου που κοσμεί το εξώφυλλο. Που το κύριο χαρακτηριστικό του είναι μια σπείρα εντελώς πρωτότυπη, που κάνει ένα τεράστιο φιλοσοφικό μα και αστροφυσικό άλμα. Μια σπείρα που δεν μοιάζει με καμμιά σπείρα, από αυτές που άτομα και λαοί χρησιμοποίησαν εδώ και χιλιάδες χρόνια στον πλανήτη μας.
- ΑΠ. Ναι, όλες οι σπείρες ξεκινούν και ανοίγονται χωρίς να «ξέρουν» πού να σταματήσουν. Σταματούν κάπου, αλλΆ αυτό το κάπου θα μπορούσε να είναι λίγο πριν ή λίγο μετά, πολύ πριν ή πολύ μετά? Σταματούν παραμένοντας ανοιχτές, σα μια πρόθεση που εγκαταλείπεται? Η δική μου σπείρα μετά από την γνωστή κίνηση τής κάθε προηγούμενης σπείρας, γυρίζει στην αρχή της, καταργώντας έτσι το τέλος και την αρχή, δίνοντας σχηματικά την αενάως αυτοτρεφόμενη κοσμική ενέργεια και πραγματοποιώντας φιλοσοφικά, εκείνο που για τους προσωκρατικούς είναι το ζητούμενο: Η δυστυχία του ανθρώπου (λένε οι Προσωκρατικοί) βρίσκεται ακριβώς στο ότι αδυνατεί να ενώσει το τέλος με την αρχή, να ταυτίσει την αιτία με το αποτέλεσμα, πράγμα που τον κάνει να χάνεται στους λαβυρίνθους, απΆ τους οποίους αδυνατώντας να βγει, αρχίζει να δογματοποιεί τα κατά συνθήκην ψεύδη του και να κατασκευάζει έτσι τον άνθρωπο τύραννο, τον άνθρωπο τέρας?
- ΕΡ: Τι σε ανησυχεί περισσότερο στην εποχή μας.
- ΑΠ: Με ανησυχεί που πραγματοποιούνται στις μέρες μας όσα προφήτεψε ο έξοχος Ησίοδος?
- ΕΡ: Ο Ησίοδος, ο οποίος απουσιάζει από τους εκατό «Μεγάλους Έλληνες» του «Σκάι». Θα ήθελα κάποια στιγμή να μιλήσουμε για τη δουλειά αυτή του Σκάι, όπου συμμετείχες ως παρουσιαστής διαφόρων Μεγάλων Ελλήνων»?
- ΑΠ: Εξέφρασα τις αντιρρήσεις μου (όταν βρέθηκα στο στούντιο του Σκάι) για την απουσία τούτη (κι όχι μόνο) μα δεν κατέγραψαν εντέλει τις αντιρρήσεις μου αυτές. Απουσιάζει ο έξοχος Ησίοδος, μαζί με την Σαπφώ (τη μεγαλύτερη ποιήτρια του κόσμου), μαζί με την Κλεοπάτρα (τη διασημότερη γυναίκα του κόσμου), μαζί με την Υπατία και τον Αρχάγγελο Σικελιανό... Φανταστείτε, ο Ησίοδος και ο Σικελιανός έξω από τους εκατό «Μεγάλους Έλληνες»? Μόνο και μόνο για να μπουν στη θέση τους μερικοί βάρβαροι αξιωματούχοι?
Ναι, αυτό που με ανησυχεί υπάρχει καταγεγραμμένο στον Ησίοδο, εκεί που αναφέρεται στο Σιδηρούν Γένος, το οποίο, βεβαίως, κυριαρχεί σήμερα στον κόσμο.
- ΕΡ: Και πιο συγκεκριμένα, στα καθΆ ημάς, διεκδικήσεις στο Αιγαίο, Σκόπια κ.λπ.;
- ΑΠ: Οι Τούρκοι διεκδικούν από τους κουμπάρους και φίλους τους, όχι από μένα. Από μένα δεν θα τολμούσαν να ζητήσουν τίποτε. Γιατί εγώ αυτό που είμαι δεν το χρωστώ στον Αμερικάνο, στην Ε.Ε., στη Λέσχη Μπίλτεμπεργκ, στον θείο μου ή στον μπαμπά μου. Το χρωστώ σΆ εκείνο το σύστημα που λέγεται Σύμπαν, ένα σύστημα που οι Τούρκοι, οι Αμερικάνοι, οι Σκοπιανοί, το τρέμουν, διότι στο σύστημα εκείνο, κανείς δεν πουλά τη χώρα του, με αντάλλαγμα την οικτρή καριέρα να γίνει πρωθυπουργός στηριγμένος στα δεκανίκια του ΝΑΤΟ, της Ε.Ε., και μιας εξαπατημένης (κατά βάθος εκβιασμένης) μειοψηφίας. Στο σύστημα εκείνο κανένα ψεύδος και κανένας σφετερισμός δεν έχει πέραση.
- ΕΡ: Τυχαίο που η ερώτ-ηση, είναι μισός έρωτας;
- ΑΠ: Είναι όντως μισός έρωτας γιατί ακριβώς το άλλο μισό είναι η απάντηση. Όμως συμβαίνει κάποτε, απάντηση να είναι η ίδια η ερώτηση, οπότε όλος ο έρωτας είναι η ερώτηση.
- ΕΡ: Τι είναι η γυναίκα για τον Γιάννη Υφαντή;
- ΑΠ: Οι γυναίκες χωρίζονται στις Μούσες και στις ¶μουσες. ΜΆ ενδιαφέρουν οι πρώτες. Οι οποίες δεν χρειάζονται καμμιά πολιορκία για να «κατακτηθούν». Έρχονται μόνες τους, σταλμένες. Είναι το δώρο των θεών προς τον εξόριστο ανάμεσα στους ανθρώπους ποιητή. Θα του χαρίσουν τα πάντα, όλον τον κόσμο σΆ ένα σώμα, χωρίς να του ζητήσουν κανένα αντάλλαγμα. Και πάνω απΆ όλα, θα γίνουν η αιτία δημιουργίας ποιημάτων. Τα ποιήματα, είναι αθάνατες ιδέες που ενσαρκώνονται για να βοηθήσουν την ανθρωπότητα, και μέσω αυτής (να βοηθήσουν) όλα τα όντα που καταδιώκονται από την απληστία και την άγνοια.
- ΕΡ: Κρατώ εδώ μιαν επιστολή: Γιάννη μου, «Ο καθρέφτης του Πρωτέα» σου με μάγεψε. Βιώνεις, οράς κι εξαγγέλεις, το θαύμα ¶νθρωπος, το θαύμα Κόσμος -θαύμα οδυνηρό και ολόφωτο. Η ποίησή σου (αληθινά πρωτεϊκή) είναι η έκσταση του αισθησιασμού και ο αισθησιασμός της έκστασης. ΣΆ ευχαριστώ και σε φιλώ, Γιάννης Ρίτσος.
Έτος Γιάννη Ρίτσου εφέτος. Υπήρξες ο αγαπημένος του ποιητής ανάμεσα στους νεότερους ποιητές. Μίλησέ μας για τον Ρίτσο.
- ΑΠ: Μακάριοι οι πεινώντες και διψώντες την δικαιοσύνην. Επειδή αυτοί θα χορτάσουν με τον ιερό και ανδρείο του λόγο:
Αυτά τα δέντρα δε βολεύονται με λιγότερο ουρανό. / Αυτές οι πέτρες δε βολεύονται κάτω από τα ξένα βήματα. / Αυτά τα πρόσωπα δε βολεύονται παρά μόνο στον ήλιο. / Αυτές οι καρδιές δε βολεύονται παρά μόνο στο δίκιο.
- ΕΡ: Την ιστοσελίδα σου η «Ελευθεροτυπία», την είχε πριν λίγα χρόνια, ανάμεσα στις δυο τρεις καλύτερες πανελληνίως. Πες μας τη διεύθυνση αυτής της ιστοσελίδας, γιατί οι αναγνώστες μας αξίζει να την κοιτάξουν:
- ΑΠ: www.yfantis.gr
- ΕΡ: Όμως τελειώνοντας αγαπητέ ποιητή, θα ήθελα να κλείσουμε μΆ ένα ποίημα της δικής μου επιλογής, παρμένο από τις «Μεταμορφώσεις του Μηδενός»: