- Λεπτομέρειες
-
Κατηγορία: Κοινωνία
-
Panvagil
-
Παρασκευή, 05 Ιουνίου 2009 03:00
-
Εμφανίσεις: 498
Ενώ η αρχή του καλοκαιριού προσδιορίζεται αστρονομικά, για τους περισσότερους ταυτίζεται με την λήξη των μαθημάτων και εξετάσεων των σχολείων. Το γεγονός που αφορά χιλιάδες μαθητών συνήθως συνοδεύεται με το σχίσιμο και κάψιμο των βιβλίων που πολλοί το θεωρούν «βαρβαρότητα». Επειδή είναι μια λέξη που τελευταία παρεξηγήθηκε ψάχνοντας την ερμηνεία της στο λεξικό βρήκα ότι η ενέργεια των μαθητών δεν είναι αγριότητα, σκληρότητα, χοντροκοπιά, ωμότητα, βανδαλισμός ή έλλειψη παιδείας που σημαίνει η λέξη. Είναι απλά μια συνήθεια και ένα ξέσπασμα χαράς για τις επικείμενες διακοπές. Mαζί με τους μαθητές απαλλάσσονται και οι γονείς από την καθημερινή δέσμευση του σχολείου και την φροντίδα. Μια φροντίδα που σε λίγο θα ξαναρχίσει και θεωρείται υποχρέωση από τότε που ο άνθρωπος ζει σε οργανωμένη κοινωνία.
Αναφέρεται για παράδειγμα σε ένα αρχαίο κείμενο ότι κάποιος που είχε προσλάβει ένα παιδοτρίβη για την αγωγή του υιού του όταν άκουσε το ποσό που του ζήτησε για δίδακτρα το θεώρησε υπερβολικό και του είπε: Μα με «τόσας μνάς» θα μπορούσα να αγοράσω ένα βόδι. Ο παιδοτρίβης του απάντησε: Τότε αγόρασέ το και έτσι θα έχεις δύο βόδια.
Αν ζούσε σήμερα με αυτά που θα ξόδευε για να διεκδικήσει το παιδί του μια θέση στην τριτοβάθμια εκπαίδευση και μάλιστα με αβέβαιο μέλλον θα μπορούσε να αγοράσει όχι ένα αλλά μια αγέλη από βόδια.
Και τότε και τώρα η μόρφωση ήταν στα ενδιαφέροντα του ανθρώπου. Ο σημαντικός ρόλος της παιδείας μπορεί να διαπιστωθεί από τα αποτελέσματά της. Αρκεί να συγκρίνει κανείς λαούς με διαφορετικό επίπεδο εκπαίδευσης. ΓιΆ αυτό στις ανεπτυγμένες χώρες η παιδεία αποτελεί πρώτη προτεραιότητα και τα χρηματικά ποσά που διατίθενται είναι μεγάλα.
Επειδή βαρβαρότητα σημαίνει και έλλειψη παιδείας είναι μια πρόκληση να δει κανείς αν υπάρχει στη χώρα μας. Είναι εντυπωσιακό που από την σύσταση του νεοελληνικού κράτους η παιδεία ήταν η πρώτη φροντίδα και αυτό φαίνεται σε μια προκήρυξη της 16 Μαρτίου του 1822 της Πελοποννησιακής γερουσίας. Δηλαδή πριν κλείσει χρόνος από την επανάσταση του 1821 που ακόμη δεν είχε εδραιωθεί ούτε η επανάσταση ούτε το κράτος. Είναι η ακόλουθη:
«Κάθε πεφωτισμένη Διοίκησις έχει χρέος να φροντίζει δια την ανατροφή των πολιτών, δια τη ηθικήν και δια την καλήν νομοθεσίαν, καθότι ο άνθρωπος εξ απαλών ονύχων ταυτίζεται με την αρετήν, γνωρίζει τα καθήκοντά του προς τον θεόν, προς την πατρίδα και προς τους ομοίους του, και χειραγωγείται εις την οδόν της ευδαιμονίας. Oι Λυκούργοι και Σόλωνες επλαστούργησαν Σωκράτας, Φωκίωνας, Θεμιστοκλέας, Αριστείδας, Δημοσθένεις,Πλάτωνας και όλους τους Αθάνατους ήρωας της Ελλάδος. Ο δε Μωάμεθ κατεβύθωσε την μητέρα της Αρετής και της φιλοσοφίας εις τον ζόφον της αμαθείας, της κακοηθείας και του εγκλήματος. ¶ρα ο άνθρωπος δεν γεννάται φύσει κακούργος ή ενάρετος, αλλΆ η διοίκησις τον αποκατασταίνει τιουτότροπον. Δια τούτο η σεβαστή Πελοποννησιακή Γερουσία, μΆ όλας τας πολυμερίμνους και κατεπειγούσας ανάγκας της πατρίδος, έλαβεν πατριωτική κηδεμονίαν δια την αγωγήν της νεολαίας προθυμοποιουμένη να συστήσει σχολείον εις ταύτην την πόλιν, ανάλογον της παρούσης περιστάσεως, δια του διορισμένου επί τούτου εφόρου Αρχιμανδρίτου κυρίου Γρηγορίου Δικαίου του και Γερουσιαστού. Προσκαλεί δε άξιους διδασκάλους δια να διδάξουν δια της Λαγκαστερίου μεθόδου κοινά γράμματα, Ελληνικά, μαθηματικά, και προς τούτοις την ιταλικήν και γαλλικήν διάλεκτον. Προσκαλεί δε και την φιλομαθή νεολαίαν αφΆ όλην την Πελοπόννησον να συντρέξει εδώ δια να διδαχθεί αμισθί, κηρύττουσα ότι κάθε μαθητής δεν θα εξοδεύσει άλλο τι παρά δια τα βιβλία του και δια την ζωοτροφία του. Διατάττει δε τους γονείς να μην παραμελήσουν το ιερόν χρέος των, αλλά να φροντίσουν επιμόνως δια την παιδείαν των τέκνων των.»
Η Λαγκαστέριος μέθοδος που αναφέρεται είναι η αλληλοδιδακτική? όπου καθένας καλείται να διδάξει και να μεταδώσει αυτά που ξέρει. Το ενδιαφέρον του κράτους για την παιδεία φάνηκε και το 1837 - σχετικά γρήγορα- που έγινε και το πρώτο πανεπιστήμιο. Δεν είναι οι μοναδικές περιπτώσεις βέβαια που το ελληνικό κράτος δείχνει το ενδιαφέρον του. Από τις πολλές αξίζει να αναφερθεί και μια άλλη ανάλογη περίπτωση του 1932. Ο τότε υπουργός παιδείας αποφάσισε -και μάλιστα με εξωτερικό δάνειο- να κτίσει σχολεία σε όλα τα χωριά της Ελλάδος. Είναι αυτά τα νεοκλασικά πέτρινα κτίρια που στέγασαν τα δημοτικά σχολεία. Πολλά από αυτά υπάρχουν ακόμη και σήμερα, που όχι μόνο στεγάζουν ακόμη σχολεία αλλά κοσμούν και τον τόπο.
Η προκήρυξη του 1822 έχει ιδιαίτερη σημασία για το αμισθί αν σκεφθεί κανείς ότι προηγήθηκε ακόμη και από οργανωμένα τότε κράτη. Απέναντι στη θετική στάση της ελληνικής πολιτείας έναντι του σχολείου και της δωρεάν παιδείας αξίζει να αντιπαραθέσει κανείς την ομιλία ενός βουλευτού στο βρετανικό κοινοβούλιο. Στη συζήτηση για την καθιέρωση της δωρεάν παιδείας 8 χρόνια αργότερα το 1832. Το κείμενο της ομιλίας βρίσκεται σαν παράθεμα στην σχολική ιστορία Β Λυκείου, Σκουλάτου- Δημακοπούλου- Κόνδη και είναι το ακόλουθο:
«΅Όσο και αν φαίνεται παράδοξο από πρώτη άποψη, το μέτρο της παροχής δωρεάν παιδείας στους φτωχούς που εργάζονται θα απέβαινε καταστρεπτικό και δια την ηθική τους υπόσταση και δια την ευτυχία τους. Πράγματι, η μόρφωση θα μάθαινε στους φτωχούς να μισούν την κοινωνική τους κατάσταση με αποτέλεσμα να μη γίνονται καλοί υπηρέτες, αγρότες και εργάτες, επαγγέλματα που η θέση τους στην κοινωνία έχει προκαθορίσει. Αντί να τους διδάσκει την υποταγή, η μόρφωση θα τους απέλπιζε και θα τους καθιστούσε μαχητικούς πράγμα που παρατηρείται συχνά στις βιομηχανικές πόλεις. Η αγωγή θα τους επέτρεπε να διαβάζουν ανατρεπτικά φυλλάδια και βιβλία επικίνδυνα και αντιθρησκευτικά. Ακόμη θα τους καθιστούσε ανυπάκουους προς τους προϊσταμένους τους. Από αυτά συνεπάγεται ότι σε λίγα χρόνια το κοινοβούλιο θα αναγκαστεί να χρησιμοποιήσει βία εναντίον τους και θα θεσπίσει νόμους που θα τους αφορούν, πολύ αυστηρότερους από αυτούς που ισχύουν σήμερα.»
H ομιλία του Βρετανού βουλευτή δείχνει μια συνειδητή βαρβαρότητα στο χώρο της παιδείας. Υπάρχει φαίνεται βαρβαρότητα στην εκπαίδευση όχι μόνο από έλλειψη παιδείας αλλά και όταν σκόπιμα παραποιείται η αλήθεια στην μετάδοση της γνώσης. Με κάποια αυστηρότητα θα μπορούσε ακόμη κανείς να χαρακτηρίσει τότε βαρβαρότητα και την αδιαφορία του κράτους για την παιδεία.
Αδιαφορία της πολιτείας βέβαια δεν μπορούμε να πούμε ότι υπάρχει. Όμως από τα παραπάνω παραδείγματα και με δεδομένες τις τότε δυνατότητες θα έλεγε κανείς ότι σήμερα αναλογικά η πολιτεία κάνει πολύ λιγότερα. Βέβαια το υπάρχον εκπαιδευτικό σύστημα παράγει τα απαραίτητα στελέχη για την λειτουργία του δημόσιου και ιδιωτικού τομέα. Ακόμη όσοι περνούν από το σχολείο και ειδικές γνώσεις να μην αποκτήσουν αποκτούν σωστή κοινωνική συμπεριφορά. Τέλος το εκπαιδευτικό μας σύστημα δεν λειτουργεί χειρότερα από άλλους τομείς.
Ένα συνηθισμένο φαινόμενο τα τελευταία χρόνια είναι οι καταλήψεις των σχολείων από τους μαθητές και η αναστολή των μαθημάτων με διάφορα αιτήματα ? προσχήματα. Κατά βάθος γίνονται ίσως γιατί πιστεύουν ότι δεν χάνουν και τίποτα. Υπάρχει για τους μαθητές όπως και για πολλούς μια αμφισβήτηση για την αποτελεσματικότητα του σχολείου και μια απαξίωση. Μερικοί από τους λόγους είναι:
1) Ενώ όλα τα κόμματα δηλώνουν ότι η παιδεία είναι εθνική και υπερκομματική υπόθεση, όχι μόνο κάθε κυβέρνηση έχει το δικό της σχέδιο αλλά και με κάθε αλλαγή υπουργού της ίδιας κυβέρνησης υπάρχει και αλλαγή πολιτικής στο χώρο της παιδείας.
2) Λόγω του υποχρεωτικού της εκπαίδευσης πολλοί μαθητές βρίσκονται στο σχολείο παρά την θέλησή τους και επομένως δεν νοιώθουν καμιά υποχρέωση να ανταποκριθούν στις σχολικές απαιτήσεις. Για τον ίδιο λόγο υπάρχει χαλαρότητα από τους διδάσκοντες.
3) Κάποτε η μόρφωση σήμαινε και αποκατάσταση που δεν συμβαίνει σήμερα.
4) Τα κριτήρια για τα πρότυπα που προβάλλονται όχι μόνο δεν είναι η επιστημοσύνη αλλά ούτε καν η μόρφωση.
5) Τους εκπαιδευτικούς ποτέ δεν τους είχαν σε υπόληψη. Στη αρχαία Ελλάδα τους θεωρούσαν περίπου δούλους και στο βυζάντιο τους έλεγαν φτωχοπρόδρομους. Το ίδιο και σήμερα δεν έχουν την ανάλογη με την προσφορά τους αναγνώριση. Έτσι αυτόματα υποτιμάται και το έργο τους. Eίναι αυτό μια ακόμη βαρβαρότητα.
ΠΟΛΥΧΡΟΝΗ ΣΙΔΕΡΗΣ
polsideris@yahoo. gr